Celaleddin Korkmaz

Kasım 26, 2018 56

Celaleddin KorkmazDağıstanlı devrimci, aydın. Aseldar oğlu. Temirhan Şura (bugünkü Buynaksk) kenti yakınındaki Kumtorkale adlı Kumuk köyünde doğdu. Temirhan Şura’daki Real Okul ve Stavropol Gimyazyumu'nda öğrenim gördü. 1897’de liseyi bitirdikten sonra

Moskova Üniversitesi Tabii Bilimler Fakültesi'ne girdi. Burada devrimci çevrelerle tanışarak öğrenci hareketleri içinde yer aldı. Çarlık polisinin takibine uğradı ve Paris’e kaçarak Sorbonne Üniversitesi’nin Tabii Bilimler Fakültesi’ne kaydoldu. Daha sonra aynı üniversitenin Hukuk Fakültesi’ne girerek oradan mezun oldu. 1903'te Paris’te V. İ. Lenin’le tanıştı ve Rusya Sosyal-Demokratları arasında yer aldı.

1905 devriminden sonra Kafkasya’ya dönerek 1906 başında Mahomet Ali (Mahaç) Dahadayev ve Muhammed Mirza Hızroyev ile birlikte RSDİP’nin Dağıstan Bölge Komitesi’ni oluşturdu. “Zararlı politika ile uğraştığı için” Çarlık polisince tutuklandı ve Olonets iline sürgüne gönderildi (Eylül 1906). 19072'de buradan kaçarak tekrar Paris’e gitti. Fransız işçi hareketinin önderlerinden J. Jaures ve diğerleriyle, bu arada Türkiyeli Mustafa Suphi ile tanıştı. Osmanlı ülkesinde II. Meşrutiyet devriminin oluşması üzerine Mustafa Suphi’nin çağrısıyla İstanbul’a giderek buradaki ilk sosyalist hareketlerde yer aldı (l908). Aynı zamanda Kuzey Kafkasya kökenli Ahmet Mithat Efendi ile birlikte “Türk Derneği”nin de kurucu ve yöneticileri arasın girdi. Daha çok Rusya’da dağıtılan “Stambulskiye novosti” (İstanbul Haberleri) adlı Rusça gazeteyi (Ahmed Cevat ile birlikte) yayımladı. Bu gazete 3. sayısından itibaren Rusya’da yasaklanmıştı (1910). Aynı dönemde Polonyalı Mariya Skakovskaya ile birlikte hazırladıkları “Putevoditel Konstantinopol” (İstanbul Klavuzu) adlı kitabı yayımlandı.

Rus ve Osmanlı hükümetlerinin baskıları üzerine bir süre sonra, tekrar Paris’e dönmek zorunda kaldı. Şubat 1917’de Çarlığın yıkılışı üzerine Rusya’ya döndü, Mahomet Ali (Mahaç) Dahadayev ve diğer arkadaşları ile “Sosyalist Grup”u oluşturdu. Ekim 1917’de merkezi Rusya’da Bolşeviklerin iktidarı ele geçirmelerinden sonra, eski arkadaşı V. İ. Lenin’in yanında yer alarak 2 Mayıs 1918’de Temirhan Şura’da, "Dağıstan Devrim Komitesi"nin başkanı sıfatıyla “Sovyet iktidarını” ilan etti. Rusların işgali altında 21 Temmuz 1918’de toplanan “İşçi Köylü ve Kızıl Asker Temsilcileri Sovyetlerinin Kongresi”nde Dağıstan Bölgesi Sovyetleri İcra Komitesi Başkanlığına seçti. Bölgede Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti'nin hakimiyet tesis etmesi üzerine, Eylül 1918’den itibaren dağlarda saklanarak milli hükümetine karşı eylemlerini sürdürdü. 16 Şubat 1919’da başında Ullubiy Buynakski ile illegal “RKP(b) Dağıstan Bölge Komitesi”ni kurdu. Özellikle Kumuk yöresinde Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti'ne karşı kızıl partizan birliklerini oluşturmaya çalıştı. Hükümetin Ullubiy Buynakski, Muhammed Mirza Hızroyev vd. “Askeri Sovyet” üyelerini tutuklaması sırasında da kaçarak kurtulmayı başardı.

Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti’nin Mayıs 1919’da General Denikin saldırılarıyla çökmesin üzerine Durgeli ve Levaşi’deki küçük partizan müfrezeleriyle, işgaline karşı oluşan halk ayaklanmasına katıldı. 4 Eylül 1919’da, kaçmış bulunduğu Bakü’de oluşturulan gizli “RKP(b) Dağıstan Bölge Komitesi”nin kararıyla, milliyetçi-sosyalist koalisyonu bir iktidar organı olarak kurulan “Kuzey Kafkasya Savunma Konseyi“nin üyeleri arasında yer aldı. Kuzey Kafkasya’nın beyaz Gönüllü Ordu’nun işgalinden kurtarılmasından sonra, Kızıl Ordu ile işbirliği yaparak “Kuzey Kafkasya Savunma Konseyi”ndeki milliyetçi kanadın tasfiyesi ve Dağıstan bölgesinde Sovyet Rusya iktidarının kurulmasında önemli rol oynadı. Ülkenin RKP(b) tarafından parçalanmasına göz yumdu ve “Kuzey Kafkasya Savunma Konseyi”ni feshederek kendisi de “Dağıstan Devrim Komitesi” Başkanı oldu. Eylül 1920’de Bakü’de Komintern kararıyla toplanan “Birinci Doğu Halkları Kurultayı”na Dağıstan bölgesi temsilcilerinden biri olarak katılarak başkanlık divanında yer aldı. 13 Kasım 1920’de, Kızıl Ordu’nun işgali altındaki Dağıstan ve Çeçenya’da Sovyet Rusya karşıtı milli ayaklanma sürerken, RSFSC Milliyetler Komiseri J. V. Stalin’in de katılımıyla Temirhan Şura’da toplanan “Dağıstan Halklarının Kongresi”ne başkanlık yaptı. Daha sonra da oluşturulan sözde “özerk” Dağıstan SSC’nin başlıca yöneticisi oldu. 1921’de BMM Hükümeti ile imzalanan Moskova Anlaşması’nın görüşmelerine, Rusya Dışişleri Komiseri G. Çiçerin ile birlikte katıldı. Görüşmelerdeki Rus yanlısı tutumuyla BMM delegelerinden Dr. Rıza Nur tarafından “Kumuk asıllı ama Rustan daha Rus” bir kişi olarak nitelendi.

SSCB döneminde de yüksek siyasi ve idari görevlere getirilen Celal Korkmaz, 1921-1932 yılları arasında Dağıstan ÖSSC’nin Halk Komiserleri Sovyeti’nin Başkanlığında bulundu. Birkaç kez Türkiye Cumhuriyeti’ne gönderilen kurullarda yer aldı. Türkçe, Rusça, Arapça, Fransızca biliyordu. 1937 yılında Moskova’da, Merkez Komite Üyesi ve Milli Alfabeleri Düzenleme Komitesi Başkanı görevinde iken başlayan “temizlikler” sırasında, “Türk istihbaratı adına casusluk yapmak” ve “Dağıstan’da Pantürkizm ve Panislamizm çalışmalarını örgütleyen ve yöneten kişilerden birisi” olmakla suçlanarak tutuklandı ve 1938 yılında kurşuna dizilerek öldürüldü.

Çok sonraları “itibarı iade edildi” ve doğduğu köy olan Kumtorkala’ya 1970 yılında “Korkmazkala” adı verildi.

Yorum yapın

(*) ile işaretlenmiş zorunlu alanların tümünü doldurduğunuzdan emin olun. HTML kodları kullanılamaz.

Hakkımızda

ÇerkesyaCerkesya.org Çerkesler ve Kafkasya hakkında güncel haberler, Çerkes Kültürü ile ilgili her türlü görsel ve yazılı materyallerin bir arada bulunduğu, Çerkes Kültürünü gelecek nesillere aktarmayı amaç edinmiş hiç bir kurum ve kuruluşla bağı olmayan sadece Kuzey Kafkasya Halklarına taraf bir portaldır.

Çok Okunanlar

Çerkesler Türk mü?

Çerkesler Türk mü?

Ara 02, 2018 Rate: 0.00

Kafkasya Neresidir?

Kafkasya Neresidir?

Ara 10, 2018 Rate: 0.00

Son Twetler

Dzhoxar Dudaev 15 Nisan 1944 - 21 Nisan 1996 https://t.co/QEArL4Iv1j
RT @dergi_mizage: Siyasi, Politik, Kültürel, Düşünce dergisi - Çerkeslere ve gündeme dair... 5. Sayı Çıktı twitter: @dergi_mizage facebook:…
RT @DuzceXase: Adıgey Cumhurbaşkanı Kumpıl Murat, 25 Nisan Adıge Bayrak Günü’nde, Düzce’de hemşehrilerimiz ile buluşacak. https://t.co/HlnS…
Son Ubıh Tevfik Esenç’in hayatı film oldu @ajanskafkas https://t.co/dxqCmpAF6j
Follow Çerkesya on Twitter

Post Gallery

Çerkes Parası ve Kaffed'in Kozmik Aklı

Çerkeslerin Mitolojik Kahramanı Nart Sosruko Mobil Oyun Oluyor

Eski Kafkas halkları, Amerikan yerlileri ve Sibirya halklarıyla akrabaymış

Belgesel Film Gösterimi-Çerkes Atının Öyküsü Şağdi

Hayriye Melek Hunç Anısına Kitap Günleri

Adıgey Halkı Anadilde Eğitim İstedi

Sarıkamış’tan Bir Şehit Öyküsü

Efsanevi Kabardey Atları Dörtnala Geri Dönüyor

Çerkes Kültürüne Son Bir Yaşam Alanı