Dilimiz

Fonetiği Yok Sayılarak Dil'e Kelime Eklenebilirmi?
Bu gün dilimizin gelişmesi ve kullandığımız sözcük sayısındaki artış tamamen rusça kelimelerle olmaktadır. Diğer dillerden gelen kelimelerin de dilimize katılması yine rusçadan dolayıdır.

Zaman içerisinde yeni koşullar ve yeni gelişmelerle birlikte , daha önceleri kullanılmayan ve gerek görülmeyen pek çok sözcüğe gereksinim duyulmakta ve dolayısıyla bu ihtiyaca cevap verecek yeni sözcükleri yaratamadığımız için diğer dillerden alarak bunları kendi dilimize monte etmekteyiz.

Bu günkü sözlükleri alın bakın;hukuksal,bilimsel belgeleri ve hatta gazete tekstlerini inceleyin , Rusça sözcüklerin ne kadar çok olduğunu göreceksiniz.

Bu gibi yeni sözcüklere gereksinim doğan durumlarda dil o yabancı sözcüğü alıp kendi fonetik yapısına göre şekillendirerek bir ayrım yapmaksızın kendi sözcük gurubu içerisine dahil eder. Böylece gerek ifade,gerekse yazım esnasında ortaya çıkan uyumsuzluk ortadan kalkmış olur.

Adige dilinin yazılı dil olmadığı dönemlerden gelip dilimize giren ve adige fonetiğine uygun olarak söylenegelen rusça sözcükler söylendiği şekilde yazılmış ve dilimize yerleşmiştir.( k|ert|of -- rusçası kartoşka , pıçene - rusçası peçene , k|enfet - rusçası kanfet vb. )

zaman zaman da pek çok sözcük dilimize olduğu gibi girmiştir fakat bu tür değişmeden gelen kelimeler dilimize ve onun fonetik yapısına uygun düştükleri için halkın lisanında bir değişikliğe uğramadan olduğu gibi kabul görmüştür.

Adige dili 1963 yılına kadar belirttiğim şekilde bir sorun olmaksızın doğal gelişimine devam ederken ve herşey kendi doğal seyri içerisinde gelişirken sonraları dayatılan bazı kurallar nedeni ile sorunlar ortaya çıkmaya başlamıştır.

Çünkü dilimize giren rusça sözcüklerin Adige dilinde söylenegelen şekli ile yazılmasından vazgeçilerek

dilimiz yazıya döküldükten sora eklenen sözcüklerin aynen rusçada söylenildiği biçimi ile yazılması fikri benimsenmiştir... İşte sorun burada çıkmaktadır.

Bu gün siz dilinizde olmayan bir rusça sözcüğü alıp onu kendi dilinizin fonetiğine uyarlayarak kullanamıyorsunuz,kullansanız da redaktörlerden geçiremiyorsunuz ve onlar kullandığınız bu sözcüğün rusçada yazıldığı gibi olması gereğini dayatıyorlar size.

Sözcüklerin adige fonetiğine uygun olarak söylenildiği gibi yazılmasına izin verilmiyor

bu sadece yazın dili olmadan önce dilimize girmiş sözcükler için geçerli bir kural olarak dayatılıyor, dolayısıyla burada sorun daha da karmaşık ve içerisinden çıkılamaz bir hale dönüşüyor.

Çünkü kelimelerin tek tek hangi dönemde ve hangi tarihte dilimize girdiğini belirleme imkanınız yok, kendi doğal süreci içerisinde bir kısım kelimeler değişerek,bir kısım kelimeler hiç değişmeksizin dilimize uygun şekli ile kabul görmüş ve yerleşmiş durumda.

Dilin kendi fonetiğini ve yapısını yok sayarak dilbilgisi kuralı koyabilirmisiniz,kaldıki bunu yapsanız dahi sizce doğru bir işmidir ?

Zaten bu şekilde alıp dilinize yamadığınız sözcükler iğreti bir şekilde kurduğunuz cümlenin içerisinde sırıtmakta ve yapısını da bozmaktadır.

fonetik uyumsuzluğu nedeni ile bazı rusça sözcükler Adige dilinde yabancı gibi durmakta ve hiç bir şekilde bu kelimeler dilimize malolmamaktadır.

Eğer bir kelimeyi o dilin fonetiği içerisinde biçimlendirip uyarlamamışsanız asla o sözcüğü o dilin yapısına monte edemezsiniz; eğer ısrarla bunu yapmaya kalkışırsanız zamanla dilinizi dışarıdan aldığınız o yabancı sözcüklerden ibaret hale getirirsiniz ki artık bunun ne kadarı sizin anadilinizdir orasını siz takdir edin.

Sözcüklerin rusçada olageldiği şekilde yazılması gerektiğinde ısrar edenlere sormak istiyorum : Neden dışarıdan pek çok sözcük almış olan ruslar kendi dillerine dışarıdan giren sözcükleri büyük bir titizlikle kendi dil yapılarına uygun hale getiriyorlar ?

Onlar bu kadar titiz davranırlarken biz neden diğer hatalı yöntemde ısrar ediyoruz?

Bu tür bir yaklaşım pek çok yazarı zor durumda bırakıyor. çünkü öyle sözcükler var ki bizim sözlüklerimizde yok.Bu alanda çalışanlar oluşan boşluğu dolduramamamışlar

Şimdi o yabancı sözcüğü kullanmak zorunda kaldığınızda eğer o sözcüğü kendi dilinizin yapısına uygun biçimde kullanmağa kalkarsanız engelleniyorsunuz.

Alıp o kelimeyi olduğu gibi kullandığınızda dilinize uymadığını,kurduğunuz cümlenin içerisinde bir eklenti gibi sırıttığını görüyor,yaptığınızı yazdığınızı siz kendiniz dahi benimsemiyorsunuz.

Bir dilden sözcük almak ve onu kendi dil yapısına uyarlamak o sözcüğü yaratan dil ve halk için bir hakaret veya aşağılama anlamı taşımadığına göre, veya bu işin arkasında bir politik neden olmadığına göre yapılan bu yanlışta neden bu kadar ısrar ediliyor anlayabilmiş değilim. Nedir bu konudaki bu dayatmanın sebebi?

Dil bir akarsu gibidir; ne kadar gür ve güçlü ise o halka getireceği iyi şeyler de o kadar fazladır.

Dilimizin Rusçadan gelen sözcükler üzerinde kendi yapısal kurallarını işletmesine,

fonetik biçimlendirmesini yapmasına engel olarak bu akarsuyun önünü kesmeye çalışanlar ne yapmak istiyorlar ?

Bence artık bu hatalı yöntemden vazgeçelim eğer yeni sözcüklerin yerine biz kendimiz bir şey koyabiliyorsak onu yapalım,eğer bu olmuyorsa sözcüğü eskiden olduğu gibi halkın kabul edip kullandığı biçimi ile kabul edip dilimize alalım.

Kaldıki bu gün kural haline getirilmek istenen biçimi ile hiç değişmeden rusçadan dilimize girmiş pek çok sözcük te vardır , fakat bu sözcükler (tetrad , statya , pioner , futbol , sovyet , rifme , sosyalizm vb.) dilimizin fonetiğine uygun olduğu için halkın dilinde bu şekilde kabul görmüş ve yerleşmiştir buna da bir itirazım yok.Yeterki dayatılmış kurallar içerisine hapsetmeyelim dilimizi.

Eğer aksi yönde ısrar edilir ve yapılan bu yanlışa devam edilirse günün birinde çok büyük bir kısmı rusça kelimelerden oluşan bir lisanı konuşuyor olacağız ki böylesi bir dilin ne kadar "Adige dili" olacağı konusunu sizlerin takdirine bırakıyorum.

NALO Zaur - Kök ve gövde isimli kitabından.

Çeviri:Ergün YILDIZ


 275,    Dil

Yorum yapın

Cerkesya.Org

Cerkesya.org Çerkesler ve Kafkasya hakkında güncel haberler, Çerkes Kültürü ile ilgili her türlü görsel ve yazılı materyallerin bir arada bulunduğu, Çerkes Kültürünü gelecek nesillere aktarmayı amaç edinmiş hiç bir kurum ve kuruluşla bağı olmayan sadece Kuzey Kafkasya Halklarına taraf bir portaldır.