Atasözleri

Kazanokue Jabağı'nın Gerçek Sözleri


Vatan ve milleti için bütün gücünü ve yaşantısını bu yolda harcamış, milletin göçünde abideleşmiş kişilerin azlığı bilinen bir gerçektir. Toplumun mutlu, özgürlük ve refah içinde yaşaması için çaba sarf eden bu nedenle büyük bir cesaret ve azimle köhnemiş ve değerini yitirmiş birçok gelenekleri yıkıp, onun yerine olumlu ve etkili kuralları yerleştirmeye çalışanların başında gelen birisi varsa o da Kazanokue Jabaği'dir. O, her zaman gerçekten ayrılmayan, zengin fakir gözetmeden haklıya hakli, haksıza haksiz diyebilen, zengini karşısında fakiri, güçlünün karşısında güçsüzü koruyan gerçek bir kahramandı. Onun yaşantısı, sözleri, davranışları ağızdan ağız’a söylenerek zamanımıza kadar bize gelmiş bulunuyor. O sağlığında olaylar karşısında her zaman başvurulan ve bir sözü iki edilmeyen gerçek bir erkekti. Yalnız Kaberdey'lerin değil bütün Çerkeşlerin kalbinde saygıyla yaşayan birisidir.

Jabaği 1684 yılında Baksan bölgesinde bir halk çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. O Kafkasya'da yazılan birçok eserlerde ismi geçen, Kaberdey'de olduğu kadar Osetya, Kumuk, Adige ve Abhaz bölgeleriyle Karaçay – Çerkesk de saygıyla anılan ve bilinen bir kişidir. Tam iki asırdan beri ismi halkın arasında daima artan bir sevgiyle yaşatılmaktadır.

Jabağinin tüm kişiliğini iyice anlayabilmek için asırlar boyu onun hakkında söylenen hikayelerle, sonradan onun hakkında yazılan eserleri karşılaştırmak gerekecektir. Bu nedenle Kaberdey kültür ve araştırma enstitüsünde çalışanlar köylere giderek onun hakkında anlatılan hikayeleri, haberleri derleyip enstitüye getirdiler. O devirde Adigelerin yazılarının olmayışı nedeniyle Jabağı hakkında bütün bilgiler anlatılanlardan ibaret kalmıştır.

Jabağinin dünyaya geldiği geldiıı devre; Memlekette derebeylik yönetimini, bunun yürüttüğü beylik, kölelik savaşı ile ana vatanı istila için çalışan yabancı devletlerin saldırılarının sürüp gittiği devreye rastlar.

Fakir ve kimsesiz halkın haklarını yılmadan, korkmadan savunan Jabaği "Çoğunluğun yaptığı adet, çoğunluğun söylediği gerçektir." sözlerini ekleyerek bundan asırlar önce Kafkasya'da demokrasinin esasini kurmuştu.Adiceler arsında sınıf farkının devamın isteyen beylere karşı çıkmış ve "Gözünü çıkaranın canini çıkar." demek cesaretini göstermiştir.Jabağinin en önemli davranışlarından bir tanecide ezilenlerin başına geçerek silahlı bir mücadeleye girişmeyip,fikirlerini üstün zekası ve doğruluktan ayrılmayan iradesiyle çevresine kabul ettirmesidir.
Jabaği "Bir milletin birbirini yemesinden daha büyük ne gibi bir bela olabilir" sözüyle kan davasının ve beylerin birbirleriyle boğuşmalarının önüne geçmiştir. Ayrıca sınıf farklarının kaldırılmasını savunmuştur. Kadının sağ tarafta durması gerektiği,bir kadın topluluğuna rastlandığında attan inerek yedekleyip gurubu geçtikten sonra ata binmeyi gelenek olarak yerleştirilen Jabağidir.

O toplumu yıkıp, yok eden onun yaşantısını baltalayan, birçok köhnemiş gelenekleri de yerleştirmesini bilmiş, yiğit, akilli, dürüst, vatansever bir Adigeydi. Onun sözleri ve koyduğu gelenekler bugün hala Çerkeşlerin ayakta kalmasında en büyük amil olmuştur. O yalnız Adigelerin değil Asetin Kumuk, Abhax vs. birçok kardeş ve komşu haklarininda önderi olmuştur. Jabaği bugün ortaya attığı fikir ve vecizeleriyle Kafkasyalıların en büyük bir filozofu olduğunu ispatlamıştır.

Kazanokue Jabaği 1750 yılında Kaberdeyde öldü. Mezarı ise bugün Şihelikue'nin yukarı kısmında Kazanikuey'dedir. Ayrıca Nalçik parkında kendisine bir yer ayrılmıştır.

 

KAZANOKUE JABAĞININ GERÇEK SÖZLERİ
1-Değişen zamana uyabilen erkektir.
2-Geçmiş geçmiştir.
3-İnsan insanın sarrafıdır.
4-Çelimsiz erkeği küçümseme.
5-Gözünü çıkaranın canını çıkar.
6-Ben deliden kaçarım, akilli da benden kaçar!
7-İlk vuran sen olma. Fakat sana vuranı da affetme!
8-İyi taraflarını gösterip kusurlarını gizleme!
9-Aklin temeli danışmaktır.
10-Danışacak kimseyi bulamazsan şapkana danış!
11-Dört beceriksiz erkekten iki becerikli erkek iyidir.
12-İşin basiti olmaz(iş, iştir)
13-Çoğunluğun yaptığı adettir.
14-Çoğunluk ne söylüyorsa gerçek olan o'dur.
15-Kadına yardımcı olmayan erkek,erkek değildir.
16-Gerçek erkek daima asildir.
17-Kaçan kadının davası olmaz.
18-Düşmana sırtını dönme!
19-Büyük su yatağı susuz kalmaz.
20-Gerçek erkek kadına saygılı olur. Kadına kötü davranan erkeğin kadından farkı yoktur.
21-Hırsızlıkla yağmacılık ayni şeydir.
22-Senin komşun en yakının olan başparmağındır.
23-İnsan şerefiyle yaşamalıdır. Şerefsiz ölmek mundar ölmek demektir.
24-Öfkeyle bir işe girişmemelidir.
25-Büyük konuşarak küçük başını derde sokma.
26-"Oldu!"deselerde yine de bir düşün.
27-Uzak akrabadan yakın komşu iyidir.
28-Anlaşamayan dört öküzden anlaşan iki öküzü çifte koşmak daha iyidir.
29-Dere kenarına herkes oturur.
30-Kılıcını çekenin kanı önce akar.
31-Az konuş, çok düşün!
32-Hırsızlığın büyüğü ile küçüğü arasında fark yoktur.
33-Sonbahar bereketlidir.
34-Sözünü tartarak konuş!
35-Gerçeğe darılma.
36-Kendini rüzgara kaptırma.
37-Oğlunu övme.
38-Düşmanın ölüyor diye sevinme.
39-Sözü gerçek olanın yüzü aktır.
40-İyinin getirmediğini kötü getirmez.
41-Köyün öküzündense köyün insanı.
42-Namus yalvarmakla kazanılmaz.
43-İnsanlıkla, çalışmakla ilgili olmayan insan değildir.
44-Erkeksen, öleceksen de sözünü yerine getir.
45-Aklı olan insan görevini hisseder.
46-Gerçek insani yıldırır.(gerçek acıdır).
47-Danışmak kokuşmaz.
48-Düşünerek konuş, bakınarak otur.
49-Yaşlı kimse evin direğidir.
50-Kötüyü örnek alma, seni felakete sürükler.
51-Zorbanın hakkından deli gelir.
52-Mülkü kazanmaktansa korumasını bilmelidir.
53-Fakirin ekmeği gerçektir.(Fakiri ekmeğinden tanırsın)
54-Çoğalmayan toplum millet olamaz.
55-Kaynana şişmansa oburdur, gelin zayıfsa yemeğe hasrettir.
56-Üvey ana kardan daha soğuk, öd suyundan daha acıdır.
57-Çok oturan kız miskin olur.
58-İyi öküz duracağı yeri bilir. Yürümüyorsa vurma!
59-Beli uzun olan at koşucudur.
60-Kırat ile doru at ne kadar koşucuysa, al at ile burnu alacalı at o kadar ağırdır.
61-Uğruna öldüğün uğruna ölür.


Büyük Çerkes Düşünürü - KAZANOKUE JABAĞI


 426,    Atasözleri

Yorum yapın

Cerkesya.Org

Cerkesya.org Çerkesler ve Kafkasya hakkında güncel haberler, Çerkes Kültürü ile ilgili her türlü görsel ve yazılı materyallerin bir arada bulunduğu, Çerkes Kültürünü gelecek nesillere aktarmayı amaç edinmiş hiç bir kurum ve kuruluşla bağı olmayan sadece Kuzey Kafkasya Halklarına taraf bir portaldır.