Kafkasya Tarihi

Karaçayların Tarihi

Kuzey Kafkasya’da yaşamış eski bir Türk kabilesidir. XV.yüzyıldan sonra Karaçay ve Balkar (Malkar veya Tavlu) adlarında iki topluluk haline geldi. XIII. Ve XV.yüzyılda meydana gelen Kabartay yayılışına kadar, Kafkasya Dağlarının kuzeyinde Asetler ile Çerkesler arasında, geniş bir bölgede yaşayan Karaçaylar, güneydeki Elbruz yaylaları ile kuzeydeki düzlükleri yaylak ve kışlak olarak kullanıyorlardı. Kabartayların etkisi ile ikiye ayrılan Karaçayların Balkar kolu, Kafkasya Dağları’nın Dıh-Tav ve Koştan Tav gibi yüksek tepeleine yerleşti. Karaçaylar da sonunda Kabartay yönetimine girdi. İslâmiyet Kabartaylar ile Karaçaylar ve Balkarlar arasında bir birlik meydana getirdi. Karaçay ve Balkarların kaynakları ile ilgili değişik görüşler vardır. Bir söylentiye göre, bu kabile Anadolu Türklerindendir ve başkanları Karça tarafından önce Kırım’a, oradan da Kafkasya’ya götürülmüşlerdir. Bazı kaynaklar Karaçayları Kıpçaklar’a bağlı bir boy olarak gösteririler. Bazı kaynaklar ise Karaçaylar’ın Kıpçaklar’dan çok önce, Kıpçak bozkırlarında göçebe bir hayat yaşadıklarını ileri sürerler.

Karaçay ve Balkar kabilesinin başında Biy (Bey) veya Tav-Biy bulunuyordu. Bağımsız halkın çekirdeğini meydana getiren Özdenler, biylerden sonra geliyordu. Çoğunlukta olan halk Karakişi, Yasakcı ve Çağar denen kesimlere ayrılıyordu. Kazak ve Karavaş denilen köleler, alt tabakayı meydana getiriyorlardı. Serbest bırakılan köleler Azatlı tabakasını meydana getiriyordu.

Milli Türk geleneklerine bağlı olan Karaçay ve Balkarlar iyi binici ve savaşçıydılar. Kart-Curt, Uçkulan ve Hurzuk önemli yerleşim merkezleriydi. Bu merkezlerde dokumacılık, kürkçülük, deri eşya sanatı gelişmişti. Yünlü kumaşlarıyla önem kazanan Karaçay kasabalarında, dokumacılıkla 4000, kürk ve deri işleriyle de 3200 kişi uğraşıyordu. Karaçay ve Balkarlar bahçecilik, ormancılık, arıcılık yapıyor ve kurşun, gümüş, bakır, çinko, kömür gibi madenleri işletiyorlardı.

Karaçayların tarihi gelişimi, komşu Çerkeslerle birlikte ele alınmalıdır.
XV.yüzyılda Kırım’ın Osmanlılar’a geçmesiyle Çerkezistan, Osmanlı yönetimine girdi. Bu devirde yapılan Osmanlı-Rus savaşlarında Karaçaylılar, Osmanlı Devleti tarafında yer aldı. Rusya ile Osmanlılar arasındaki 1812 antlaşmasından sonra, Rus bölgesinde kalan Karaçaylılar 1822’de isyan ettiler. Yapılan savaşlar Karaçaylıların arazi, nüfuz ve milli servetlerinin elden çıkmasına yol açtı. Köylerine Rus göçmenleri yerleştirildi, kendileri Türkiye’ye göçetmeye zorlandılar. 1905 ihtilalinden yararlanarak, hürriyetlerini elde etmek istediler fakat, başarı kazanamadılar. 1917 Rus ihtilalinden sonra 1918’de Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti içinde milli hayatlarını kurmaya başladılar. Fakat, önce çar taraftarlarının, sonra da bolşeviklerin saldırısına uğradılar. Karaçaylılar 1921’e kadar silahlı mücadelelerine devam ettiler. Bolşevik yönetimi sırasında Karaçaylılar, Karaçay-Çerkes Bağımsız Eyaleti’ne katıldılar. Daha sonra bir kararname ile bağımsız Karaçay Eyaleti meydana geldi.

Karaçaylılar, ikinci dünya harbi sırasında Almanlarla işbirliği yaptıkları gerekçesiyle Orta Asya’ya sürüldüler. Karaçaylılar’a 1957’de sürgünden dönmelerine izin verilerek Karaçay-Çerkes Muhtar Bölgesi’’ne yerleştirildiler. Karaçaylılar sürgün döneminde büyük nüfus kaybına uğradılar.

Karaçay-Çerkes Muhtariyetinin nüfusu 425.000 civarındadır. Nüfusun %31.2’sini Karaçaylılar, %42.4’ünü Ruslar, %9.7’sini Çerkesler, %6.6’sını Abazinler, %3.2’sini Nogaylar, %6.9’unu diğer milletler meydana getirir.

Türkiye'de Karaçayların Nüfusu:

Belpınar köyü(Eskişehir)
Yazılıkaya köyü(Eskişehir)
Akhisar köyü (Eskişehir)
Gökçeyayla köyü(Eskişehir)
Acıyaylası (Eskişehir)
Çifteler ilçesinde Adalar mahallesi(Eskişehir)
Başhüyük kasabası(Konya)
Doğlat köyü (Afyon)
Boldavin` de bir mahalle(Afyon)
Afyon merkezde bir semt(Afyon)
Çilehane köyü (Tokat)
Arpacı-Karaçay Köyü(Tokat)
Turhalda bir mahalle(Tokat)
Emirler köyü(Sivas)
Yağlıpınar köyü(Ankara)
Ankara merkezde dağınık halde bir çok aile yaşıyor(Ankara)
Eğrisöğüt köyü(Kayseri)
Çiftlik köyde bir mahalle(Yalova)
Malkarlı ailelerden oluşan bir semt. İzmir merkezde dağınık halde çok sayıda Karaçaylı aile yaşamaktadır. Eskişehir ve Konya `dan sonra en yoğun Karaçay-Malkarlı nüfus İzmir `de bulunuyor.


Yorum yapın

Cerkesya.Org

Cerkesya.org Çerkesler ve Kafkasya hakkında güncel haberler, Çerkes Kültürü ile ilgili her türlü görsel ve yazılı materyallerin bir arada bulunduğu, Çerkes Kültürünü gelecek nesillere aktarmayı amaç edinmiş hiç bir kurum ve kuruluşla bağı olmayan sadece Kuzey Kafkasya Halklarına taraf bir portaldır.