Nart Efsaneleri


Yaşemiko Aşemez'in Doğuşu

Nart Yaşe adlı iyi bir adam vardı. Yiğitti, geniş toprakları vardı, toprağının sınırları uzaklara değin uzuyordu. Altı oğlu vardı. Nart Yaşe'nin arazisi, Nart Tleguç-jak'e'nin (Лъэгуцу-жак1э) arazisi ile sınırdaştı. Nart Yaşe'nin toprağında büyük bir ceviz ağacı vardı, ağacın altında bin koyun…
[...]

Read more 0
 275

Yaşemiko Aşemez

Aşemez adı, sert, kılıç gibi keskin birinin adı olarak Nart destanında yer alır. Bu nedenle Aşemez’in ikinci adı da "Keteven"(Кетэон) ("Чэтэон"), "Kılıçla Vuran"dır. Bu da onun bu sert yönünü dile getirir. Bununla birlikte şarkıcı ve öykücülerin yazdırdıkları tekstlere göre,Yaşemıko Aşemez…
[...]

Read more 0
 299

Vubıhların Sonuncusu

Vubıh Hatajuk üzüntülüydü.Birkaç ay oluyordu ki , binlere varan soydaşlarıyla birlikte Karadeniz'e gelip yetişmişlerdi.Yurtlarından sürülmüş zavallıların çektikleri acı sonsuzdu.Yüzlerce insan ölüyordu...Hayvanlar açlıktan yok oluyorlardı...Geçtikleri yol denize kadar ölenlerin kemikleriyle örtülmüştü.Kıyıya gelinceye dek Hatajuk babasıyla annesini toprağa vermişti.Soğuğa , açlığa ve…
[...]

Read more 0
 311

Verzemek İle Yimis'ın Doğuş Öyküsü

INatların (Nart) eskiden sihirli bir altın elma ağaçları vardı. Bu altın ağaç sıradan bir ağaç değildi: Ağaç üzerinde sabahleyin açan bir çiçek, akşamleyin olgun bir elma haline gelirdi. Bu elmanın ilginç özellikleri ve sırları vardı. Elmanın bir yarısı kırmızı, bir…
[...]

Read more 0
 251

Tley'in Öyküsü

Sonuna kadar açılan konuk kapısında dik vücutlu, uzun boylu bir savaşçı belirdi. Sivri tepeli miğferindeki yarı erimiş kar kütlecikleri aşağı kayıp pervazdan damlıyordu. Gümüş grisi gür bıyıkları sarkıtçıklar halinde buz tutmuşlardı. Göğsünde bir gümüş kancayla kenetli geniş omuzlu yamçısını biraz…
[...]

Read more 0
 186

Tlepş'e İlk Orağın Yaptırılması

Bu olay çok eski bir tarihte oldu. O zamanlar ülkemizde Nartlar yaşamaktaydılar. Çok sayıdaki mezarları halen Vıbın Irmağı ötesindedir. Karadeniz kıyısında oturan Nartlar balıkçıydılar, balık ağı atarlardı, usta şarap yapımcılarıydılar, toprağı da işlerlerdi. Nartlar daha çok tarla tarımı ile uğraşırlardı.…
[...]

Read more 0
 146

Tanrıların İçkisi Sane

Yılda bir kez Tanrılar, Mutluluk Dağı’nda yaşama tanrısı Psatha'nın yanında buluşurlardı. Orman ve Av Tanrısı Mezitha, hayvanlar tanrısı Amış, bereket tanrısı Thağelec, Yuva Mutluluğu Tanrısı Sosreş ve demirciler tanrısı Tlepş gelirler, toplanır ''Sane'' içerlerdi. Ruhu kanatlandıran, cesareti artıran, gücü de,…
[...]

Read more 0
 189

Sosrikua'nın Nartlara Ateşi Getirmesi

Nartlarin yasadigi dönemde, büyük savaslar, soygunlar görmüsler, çaglari kargasa içerisinde geçirmislerdir. Komsulari olan Çint'i, Yipsi, Marak'u larla sürekli çatismislardir. Günlerden bir gün Nasren Jak'e üçyüz atli ile Çint'i ülkesine akina çikar. Yola çikarken arkadaslarinin bir bölümü Sosrikua'yi yanlarina almak isterler,…
[...]

Read more 0
 148

Sosrukonun Kılıcı ve Atı

Çabuk büyüyordu Sosruko. Yaşıtları daha beşikteydiler. O ise, avluda koşup duruyor, aşık oynamakla vakit geçiriyordu. Döşeği topraktı, yorganı gökyüzü, çakmak taşlarıyla besleniyordu, dağ arılarının balıyla beslenen öteki çocuklar, bu kuvvetli, benzeri görülmemiş sağlam çocuktan korkuyorlardı. Onu öfkelendirdikleri zaman kıvılcımlar saçıyordu…
[...]

Read more 0
 159

Sowsırıko'nun Doğuşu 2

Setenay Guaşe, Psıj (Kuban Irmağı) kıyısında çamaşır yıkıyordu. Karşı kıyıda da Nartların çobanı ineklerini otlatıyordu. Çoban, ırmak kıyısında çamaşır yıkamakta olan Geaşe’yi görünce, kıyıya yaklaştı, Setenay’ı gözetlemeye başladı. Setenay çok güzeldi. Ondan daha güzel bir kadın henüz yaratılmamıştı. Çoban gözlerini…
[...]

Read more 0
 165

Sosrukonun Doğuşu 1

Bir gün, ince kaşlı Setenay dere kıyısında çamaşır yıkıyordu. Hep gelirdi buraya; gelir de yiğitlerin savaş zırhlarını temizlerdi. O gün, Nart köyünün çobanı derenin öbür kıyısında inekleri yaymış otlatıyordu. Çoban, Setenay'i gördü, donmuş gibi kalakaldı. Kendine gelince dere boyuna koştu.…
[...]

Read more 0
 154

Son Savaş

İnsanlarla bir türlü baş edemediler tanrılar. Yok edemediler yiğit Nart halkını, Ne açlıkla, ne soğukla ne de vebayla. Püskürttüler Jedler’i, Dawegler’i Nartlar. Baş başa bırakarak utançlarıyla. Tanrıların intikamından korktukları yoktu. Uzun zamandır ortalıkta görünmüyorlardı. Sanki hiç var olmamış, yaşamamışlar gibi.Nıhasta…
[...]

Read more 0
 151

Setenay Guaşenin Baştan Çıkarılışı

Nart Verzemeg (**) (Орзэмэдж) sefere çıkacağı sırada eşi Setenay’a dönüp; fazla gecikirsem bir bizi (дыды) eline batır, kan akarsa ölmüşüm demektir, dönemeyeceğim ama süt damlarsa ölmedim, döneceğim demektir, dedi. Kocası ayrıldıktan sonra, Nart Tığujıpş (Тыгъужъыпщ), kötü niyetle Setenay’ın kapısını çaldı.…
[...]

Read more 0
 189

Setenay Çiçeği

Bir gün Nart kadını Setenay Guaşe Psıj'in kıyısına gitti. Orada yeşil dalları ırmağın üzerine eğilmiş uzun söğüt ağacının yanında olağanüstü güzellikte bir çiçek gördü. Işıl ışıl öyle parlıyordu ki Setenay Guaşe gözlerini alamıyordu. Sanki beyaz yaprakları sabah güneşinin parlak ışıklarında…
[...]

Read more 0
 187

Seteney Guaşe

Kuzey Kafkasya Halk Destanlarının sembolü olmuştur Seteney Guaşe. Güzeldir, bilgedir, Nart kurultaylarında çözümlenemeyen toplumsal sorunlar O'nun dudakları arasından çıkan sihirli bir kaç söz ile hallolur.Yarı tanrıça - yarı insan bir özelliği vardır. Grek mitolojisinde de rastlarız bu tür kahramanlara, örneğin,…
[...]

Read more 0
 176

Ölülerin Şarabı

Kuntabeş ve Hatkoyesler’in oğluLaşin: (…) Tek bir ismi öğrenerek,Öğrendim yeryüzünde her şeyi,“Seni seviyorum!..” diyerek,Bitirdim tüm sözlerimi. .....Fenes: Delisin sen, Laşin!.. Üzerinde yattığım şu kuma bir bak; yeryüzünün en yumuşak yatağıdır o, çünkü bir kadın tarafından serilmedi. Başının üstündeki göğe bak…
[...]

Read more 0
 152

Pegasus

Bazen İskit mezarlıklarındaki objeler bize şaşırtıcı detaylar anlatabiliyor. Örneğin, çok eski değil, 1982 yılında Moskovalı bir arkeolog olan Prof. A.M. Leskov, Adigey'in Ulyap kasabasındaki bir İskit mezarlığında kazı yaparken, alt kısmı kanatlı at Pegasus'a benzeyen, boynuz şekilli gümüş bir eşya…
[...]

Read more 0
 177

Ne Kadar da Usta Demirci

ITlepş Nartların ilk demircisiydi. Demiri ısıtıp tavına getirdiğinde bir eliyle ateşten çıkarır, diğer elinin yumruğuyla da döverdi. Böyle çalışıp dururdu. Gün geldi oğlunu evlendirdi. Gelininin gösterdiği örneklerden yararlanarak, bir maşa ile bir çekiç yaptı. Bunlarla çalışmaya başladı. Bir gün Habaş…
[...]

Read more 0
 137

Nemirifo'nun Kılıcının Öyküsü

Nart yiğitlerinden Nemırıfo, Abın ırmağı vadisinde yaşıyordu. Bir delikanlı eş aramak amacıyla komşu bir köye gidip bir kızla görüşmüştü. Kız, "Şu gün gelirsen sana kaçarım", diye delikanlıya gün vermişti. Geleneğe göre, başlık (уасэ/vase) ödemeden kız alınamazdı. Delikanlının ise başlık verecek…
[...]

Read more 0
 172

Nartların Yokoluşu

Aslambeç K'eş (Aслъэмбэч К1эщ1) adlı bir Adige avcısı Teberda ırmağı* boyunda yürürken,ileride arabasını sürmekte zorlanan bir Nart yaşlısını gördü. Nart koşulu atını dizginleyemiyordu. Nart kızdı ve arabayı sırtına vurup gelmeye başladı. Aslambeç K’eş, Nart’ı görür görmez korktu ve kendisini Nart’ın…
[...]

Read more 0
 152

Nartların Dağa Zincirlediği Yınıj

Nartlar çok merhametli kimseler idiler. Güçsüz ve zayıf olanlara sataşmaz ve onları rahatsız etmezlerdi. Yispler’le de savaşmaz, tam aksine onları korurlardı. Yisp-guaşe'nin kocası Hımışıj (Хъымыщыжъ) ölüp oğlu Peterez de kayıplara karşınca, Nart Khasesi (Хасэ; Meclis) toplanıp artık kocamış olan Yisp-guaşe'nin…
[...]

Read more 0
 162

Nartların Ülkemizden Ayrılış Biçimi

Tarlasında çift sürmekte olan kocasına yemek götürmekteydi Nat (Nart) kadını. Yolda küçük cüsseli bir canlıyla karşılaştı. Çok ilginç bulup cebine koydu onu, görsün diyerek kocasına götürdü. Tarlada yemeğini (мэщы1ус) önüne koyup kocasına yedirirken:-Yolda bir şey buldum. Onu cebime koyup getirdim,…
[...]

Read more 0
 152

Nart Yerişe Haf'enin Ölümü

Verzemeg oğlu Yerışeko, henüz bir bebek iken babasını yitirmişti, kendisini Setenay guaşe büyüttü. Setenay guaşenin yedi erkek kardeşi vardı. Onlar kendisinden yedi günlük uzakta bir yerde yaşıyorlardı. Kardeşlerin yanında tek kız kardeşleri Akonde dah’e (Акондэ-Дахэ) de bulunuyordu. Nart Yerışeko, biraz…
[...]

Read more 0
 152

Amazonlar Söylencesi

Dilden dile, ağızdan ağıza aktarılarak zamanımıza dek ulaşan bir söylencedir Amazonlar söylencesi. İnsanı büyüleyen bu söylence gerçek midir? Amazonlar gerçekten yaşamışlar mıdır? Yoksa bütün bunlar bir düşün ürünü müdür? Söylencelerin halkların yaşantılarından kaynaklandığı, az-çok değişse de kabul edilen bir görüştür.…
[...]

Read more 0
 124

Nart Tlepş'in Ölümü

Bir gün iki kendini bilmez kişi Tlepş’in (Лъэпшъ) yanına geldiler. - Tlepş! dediler.- Ne istiyorsunuz?- Bize birer kılıç yap, dediler. - Nasıl bir kılıç istersiniz, diye sordu Tlepş.- Taş ya da demir, ne olura olsun vurduğumu kesip biçsin isterim, dedi…
[...]

Read more 0
 172

Nart Tlepş

Nart Tlepş nartların en ulularındandır. Nart halkının tüm araç ve çereçlerini yapmak, yeni buluşları ile halkın yaşamını kolaylaştırmak onun görevleri arasındadır. Her türlü madeni işleyip olağanüstü güzellikte araçlar yapar. Maden çağı uygarlığı aşamasının ve Nart toplumunun yeni buluşlarının simgesidir. Halkın…
[...]

Read more 0
 158

Nart Şıvjıy ile Pakoko Tatarşav

Nart Şıvjıy, yaşça Nartların en küçüğüydü. Ondan daha genç bir Nart'ın kalmamış olduğu anlatılır.Kıtlık belirmiş,Nartlar yiyecek bulamıyorlardı. Kuzeyden başlayıp güneye,dağlara doğru buldukları av hayvanlarını avlayarak ilerliyorlardı. Fışte (Фыщтэ) Dağı * eteklerine ulaştıklarında,av hayvanı ve yiyecek bulamaz hale düşmüşlerdi.Bitkin bir biçimde…
[...]

Read more 0
 146

Nart Sawsiruk

Kuzey Kafkasya Halk Destanlarının ünü en yaygın olan kahramanıdır Sosrıkua. Her çağda, her dönemde Nart Destanlarının bilinen kahramanıdır. Diğer kahramanlarından hiç biri Sosrıkua kadar ünlü değildir. Sosrıkua'nın doğuşu ile ilgili öykü çok ilginçtir. Ünlü Nart kadın kahramanı Seteney Guase, Bakhsan…
[...]

Read more 0
 159

Nart Peterez

Hımış Oğlu Nart Peterz Kuzey Kafkasya Halak Destanlarında işlenen kahraman tiplerinin en korkusuzu, en güçlüsü olarak bilinen Nart Peterz'dir. Onun doğuşunu anlatan destan textlerinden anlaşıldığı kadarı ile henüz anne karnında iken babası ölmüştür. Textte onun için şöyle denir. "Eğer kız…
[...]

Read more 0
 172

Setanay'ın Kumaş Dokuması

Çok çok eski çağlarda Heniz ne pamuk var ne de ipek Yün ve ketenden başka bilinen birşey yoktu.. Dokuma ve dikiş işi henuz yapılmıyordu. Yeryüzünde henüz görülmemiş, İnsanlığın bilmediği Pamuk ve ipekten öte Yünü ve keteni bilmeyenlerde vardı, İpliği ve…
[...]

Read more 0
 154

Nart Nesren Jak'e

Yardımseverliği yüzünden kayalara çivilenen Nart Kahramanıdır. Geleceği bilebilen güçlü bir Nart Ulu'sudur. Bir Thamade'dir. Nart kurultaylarının değişmez başkanıdır. Bu Nart isminin etimolojik gelişimi çok ilginçtir. Eski çağlarda Kafkasyalıların antik yunanistan'la kültür alışverişi yaptıkları dönemden günümüze ulaşan yazılı Grek belgeleri ve…
[...]

Read more 0
 155

Nart Miğezeşko Verzemes'in Evlenmesi

Nart Mığezeş guaşenin üç oğlu vardı: Verzemes, Yımıs ve Pşımaruk (Пщымарыку). Ayrıca üç de kızı vardı. Mığezeş ölürken oğullarına vasiyette bulundu: “Çocuklar, dedi. Kızları birer iyi kişiyle evlendireceksiniz. Ölümümün üzerinden yedi ay kadar bir süre geçtikten sonra, bir gece yarısı…
[...]

Read more 0
 141

Nart Gogonij (Nart Yergun)

Gogonıj (**) (Гогоныжъ) bir Nart'tı. Çok güçlü biri olduğundan diğer Nartlar onu kıskanıyorlardı. Nartlar bir araya gelip ondan kurtulmanın yolunu görüştüler. Seteney guaşe adlı güzel bir kız, bir Nart köyünde yaşıyordu. Kızın üç ağabeyi vardı. Üçü de sert ve kafa…
[...]

Read more 0
 154

Nart Badinokue

Nart Badinokue (Adiğey şivesinde Şebatniko) Kuzey Kafkasya mitoloji kahramanlarının en ilginç olanlarındandır. Daha önce sözü edilen Sosrıkua, Tlepş ve benzeri kahramanlar, iyi savaşçı olmak, toplumu yönetmek gibi özellikleri ile destanlarda iz bırakmışlardır. Badinokue ise bu özelliklerinin yanı sıra müzik, şşir…
[...]

Read more 0
 169

Nart Aşemez'in Kaval ile Pheç'ıçı Buluşu

Nart Aşemez çok ünlü biriydi. Şık ve güzel giyimli, sefere çıktığında yiğitlik gösteren biriydi. Bir gün çok yorulmuştu. Bir ormana girip atına bukağı vurdu. Biraz dinleneyim, diyerek ağacın birine yaslandı. Derin bir uykudayken yağmur yağmaya başladı. Bir uyuduğunda kolay uyanmazdı…
[...]

Read more 0
 201

Kuytsuk ve Ejderha

Eskiden bir Nart köyünde Kuytsuk adında ihtiyar bir adamla, ihtiyar karısı yaşarmış. Kadın öyle kavgacıymış ki, komşuları bile onun çınlak sesini duydular mı hemen sus pus olur, kaçacak delik ararlarmış. Kocasını da tir tir titretirmiş. Talihsiz ihtiyar, bırak karşılık vermeyi,…
[...]

Read more 0
 150

Kasey ve Atı

Kasey yedi kardeşin en küçüğüdür. Babaları ve beş kardeşi ; daha önceki savaşlarda şehit olmuşlardır. Küçük ağabeyi Navjiy’den de günlerdir haber alınamamıştı. Kafkasya’da direniş büyük ölçüde kırılmıştı. Fakat halkın direnişi iyice bastırılabilmiş değildi. Halk bir tarafdan gemilere binerek göç etmeye…
[...]

Read more 0
 153

Kar Kaplanının Nartlar Ülkesinde Hayvanlar Kralı Oluşu

Mezıtha’nın (Orman Tanrısı) bindiği yaban domuzunu (Khonejj), devi (Yinıjj) yenen küçük fareyi, varlık ve yasanın sembolü altından yapılmış küçük boğa figürleri onun koleksiyonunda yer alıyor. 2010 yılı Adıgey’de kar kaplanının (haşıwumış) yılı olarak kabul ediliyor. Eski söylencelere göre, Adıge topraklarında…
[...]

Read more 0
 141

Kafe Oyununun Hikayesi

Kuzey Kafkas Halk Dansları arasında bilinen ve oynanan en eski danstır. X. YY. dan bu yana oynandığı sanılmaktadır. Önceleri bir çift tarafından oynanan 'Kaafe' nin sonraları iki çift ya da gruplar halinde oynandığı da görülmektedir. Halk arasında yaygın bir şekilde…
[...]

Read more 0
 163

Güneşin Akşam Üzerinde Duraklayıvermesi

Güneşin akşamleyin durakladığını,günbatımına doğru gökyüzünde durakladığını ve bir süre öylece kaldığını hiç fark ettiniz mi? Böyle olmasının bir nedeni var çünkü: Setenay ile deri işleyen usta bir Nart genci bahse tutuşurlar. Biri: “Bir günde bir kostüm dikerim” dedi. Bu konuda…
[...]

Read more 0
 125

Debet Gökyüzünde Demircilik Yapıyor

Yıldızlar, güz sonunda, Kasım ve Aralık aylarında çok kayarlar. Onlar aslında Nartlann demircisi koca Debet'in demir döverken çıkardığı kıvılcımlardır. Gökyüzünde önceden yıldızların olmadığı zamanlar olmuş. O zamanların, devirlerin geceleri çok karanlık oluyormuş. Böyle karanlık gecelere "zifiri karanlık geceler" denirmiş. O…
[...]

Read more 0
 150

Atlantis Efsanesi ve Kafkasya ile İlişkisi

Atlantis insanlık tarihinin en büyük muammasıdır... Efsane şöyle başlar; zamanımızdan 11.500 yıl kadar önce genellikle bir çoklarının Atlas Okyanusunda olduğunu iddia ettikleri bir kıta varmış. Bu ülke insanlığın, özellikle beyaz-Ari ırkın doğduğu ve çok üstün bir uygarlığa yükseldiği bir adaymış.…
[...]

Read more 0
 167

Pxharmat Efsanesi

“Tanrı sana iyi şeyler söyletsin, mutlu yaşayasın, kötülükler uzakta, iyilikler seninle olsun” demelerini, söylemelerini ne yapacaksın?! İyi kulak ver, gözlerini aç, şimdi sana muhteşem bir efsane anlatacağım. Vaktiyle şu karşıda görülen buz dağları şimdikinden çok daha yüksek olduğu zamanlarda, tepelerinde…
[...]

Read more 0
 189

Ateşe Konuş Küle Ağla-Sosrukua

İnsan ateşi hangi itici güçle elde etti? Daha çok hangi gereksinimle baş vurdu ona? Önce soğuktan korunmak ve yaban hayvanlarının saldırısından kurtulmak için başvurdu ona insan. Ateşi, “aletlerin aleti” ve “silahların silahı” olarak kullandı. Julius Lippert ateşin insanlık tarihinde iki…
[...]

Read more 0
 170

Argonautlar Argo Gemicileri ve Altınpost Destanı

Geçtiğimiz yıllarda yayınlanan ve derginin ‘Merhaba’ başlıklı sunusunda da belirtildiği gibi ‘uzun, upuzun yıllar geçtikten sonra’ yayın dünyasını ve okurunu yeniden selamlayan ‘Argos Gemisi’ adlı dergiye ben de ‘Hoş geldin, başarı ile yayınını sürdür, yaşamın uzun ve kesintisiz olsun’ demek…
[...]

Read more 0
 162

Akanda ve Babası

Zamanında güzel bir Adige kızı varmış. Adı Akanda imiş. Güzel, akıllı, hünerli bir kızmış. İş yapmasını, yerli yerinde konuşmasını bilirmiş. Bu, görgülü adet bilen kıza herkes hayranmış. Akanda, güzel akıllı olduğu kadar da, gururlu bir kızmış. Öyle hemen önüne ilk…
[...]

Read more 0
 163

Abriskil

Yalnız 'Batı'nın Promethesi mi var? Her halkın bir Promethe'si vardır! Çok tanınmasalar da, halklarının tarihindeki yeri Promethe'den geride değildir. Her biri kendince ateşe kavuşturmuştur halkını, kendince yol göstermiştir. Abrıskil, Kafkas mitolojisinin kahramanlarından biridir. Batı Kafkasya'da yaşayan Abhaz (Abaza) halkına ait…
[...]

Read more 0
 202

Savsırıko ile Dev (САУСЫРЫКЪОРЭ ИНЫЖЪЫМРЭ)

Savsırıko'nun başka bir yerde, seferde olduğu bir sırada devler (иныжъ) saldırıya geçip Nartların mallarını yağmaladılar. "Savsırıko döndüğünde ne gerekiyorsa onu yaparız" diyerek Nartlar, uzun bir süre beklediler ama Savsırıko’nun dönüşü gecikti,bunun üzerine Nartlar , "Böyle oturup durmakla olmaz bu iş"…
[...]

Read more 0
 167