Araştırma

Adige (Çerkes) Dilinde Bulgar Türkçesi Alıntı Sözcükler Üzerine

ÖZET
Yaklaşık 2500 yıl öncesinden Proto-Türk ve Türk kavimlerinin Kafkasya'da hâkimiyet kurdukları, buradaki halkları etnik ve kültürel açıdan etkiledikleri bilinmektedir. Bu dönemlerde eski Türk dilinin Kafkas halklarının dilleri üzerinde de etkili olduğu ve Türk dilinden bu dillere pek çok kültür kelimesinin yerleştiği anlaşılmaktadır. Adige (Çerkes) dilinde eski Türkçe kökenli olması sebebiyle önemli gördüğümüz ve üzerinde durmak istediğimiz birkaç kelimenin Bulgar Türkçesi karakteri taşıdığı dikkati çekmektedir.

Günümüzde Batı Kafkaslarda, Rusya Federasyonu'na bağlı Adigey, Karaçayevo- Çerkesya ve Kabardino-Balkarya adlarını taşıyan üç özerk cumhuriyetin sınırları dahilinde yaşamakta olan ve kendi dillerinde kendilerini 'Adige' adıyla tanımlayan

Adige (Çerkes)DilindeBulgar Türkçesi Alıntı Sözcükler Üzerine Ufuk Tavkul 105 Kafkas halkı, Türkçe ve Rusçada 'Çerkes', İngilizcede ise 'Circassian' adıyla tanınmaktadır. Adigeler (Çerkesler) yaşadıkları bölgeye 'Adigey' adını verirler. Yunanlıların ve daha önceleri İyonyalılarınKafkasyakıyılarında koloniler kurdukları M.Ö.6.yüzyılda Adigey'de çok sayıda yerli kabileler ve küçük etnik gruplar bulunuyordu. Bunlardan Azak Denizi kıyısında bulunanlar kendilerine 'Mıutveher' (Myutvekher) adını veriyorlardı. Bunların Yunanlıların Meot adını verdikleri halk oldukları sanılmaktadır. Meotlar Karadeniz kıyısında oturan Sind, Kerket, Toret, Pses, Dane, Hanioh, Zih, Abasg gibi halklara 'Dehher' ya da 'Adehher' adını veriyorlardı. Bu kelime "öbür denizliler" anlamına geliyordu. Adige adının Adehher isminden ortaya çıkmış olabileceği ileri sürülmektedir (Aşemez1973:37).

M.Ö. II-I. yüzyıllarda İskitlerin ardından gelen Sarmatlar Adigey topraklarının çoğunluğunu ellerine geçirdiler ve Kafkas sıradağları yamaçlarına dayandılar (Aşemez 1973: 42). M.S. III-IV. yüzyıllarda Hunlar eski Adige kavimleri olan Sind-Meotların bir kısmını yok ettiler, kalanını da önlerine katıp dağlara sürdüler. Bu durumu belgeleyen IV-VI. yüzyıllara ait yerleşme izleri arkeologlar tarafından ortaya çıkarılmıştır.

Orta çağa ait belgelerde Adigelerden Zih ve Kasog adları ile bahsedilmektedir. VIII. yüzyıl sonu ile IX. yüzyıl başlarına ait Bizans yazarı Epiflanni'nin yazılarında Kasog ve Zih adları ayrı olarak zikredilmektedir. Bizans imparatoru Konstantin Porphyrogennetos da X. yüzyılda Kasog ve Zihleri ayrı olarak belirtir. Fakat X. yüzyıl Arap yazarı Mesud'dan itibaren bunların hepsine birden Kasog adının verildiği görülmektedir.Mesud şöyleyazar: "Alanlara komşu olarak (Kafkas) dağları ile Karadeniz arasında Kasog adlı kavim yaşamaktadır. Alanlar onlardan çok daha güçlüdürler." Tmutarakan prensliği döneminde (X-XII. yüzyıllar) eski Ukrayna yazarları da AdigelereKasogadını verirlerdi (Aşemez1973:44). X. yüzyıla ait Rus belgelerinde Batı Kafkasya'da yaşayan Kasog adlı tek bir kavmin varlığından bahsedilir. Batı Kafkasya'da müstakil dil konuşan ayrı kabilelerin ortayaçıkışı X.yüzyıla rastlar. Adige dilinin Sümer, Elam ve Hatti gibi eski ölü dillerle akraba olduğu ileri sürülmüşse de, dilbilim açısından bu henüz ispatlanamamıştır. Günümüzde yapılan sınıflandırmaya göre Adige dili, kendisine komşu yaşayan Abhaz diliyle birlikte Kafkas dilleri grubunun Abhaz-Adige grubunu meydana getirmektedir. Batı Kafkaslar'da konuşulan Adige dili Karaçay-Malkar ve Nogay gibi Türk dilleri, Osetçe, Rusça ve Abhazca ile komşudur. Dolayısıyla Adige dili üzerinde bu dillerin bir dereceye kadar etkisinden söz etmekde mümkündür.
Adige dili coğrafî açıdan iki ana gruba ve kendi içindeki farklı lehçelere ayrılır.

Bunlar:
1. Batı Adige Lehçeleri: Natuhay, Şapsığ, Abzeh, Hatkoy, Bjeduğ, Temirgoy (Çemguy), Mamhığ, Yecerikoy ve Mehoş.
2. Doğu Adige Lehçeleri: Asıl Kabardin, Mozdok-Kabardin, Kuban-Kabardin ve Besleney (Yıldız1976:52).

Batı lehçeleri Adige lehçeleri Adigey Cumhuriyeti'nde konuşulurken, Doğu Adige Karaçayevo-Çerkesya ve Kabardino-Balkarya Cumhuriyetlerinde konuşulmaktadır. Günümüzde Kafkasya'da Adige dilinde konuşanların sayısı 700 bin kişi civarındadır. Adige lehçeleri için Kiril harflerinden oluşturulan üç ayrı alfabekullanılmaktadır.

Batı Kafkasya'da uzun bir geçmişe, zengin bir kelime hazinesine ve köklü bir kültüre dayanan, anlatım gücü yönünden işlek bir dil olan Adige dilinde eski Türkçe bazı kelimelere rastlanması şaşırtıcı değildir. Çünkü yaklaşık 2500 yıl öncesinden Proto-Türk ve Türk kavimlerinin Kafkasya'da hâkimiyet kurdukları, buradaki halkları etnik ve kültürel açıdan etkiledikleri bilinmektedir. Bu dönemlerde eski Türk dilinin Kafkas halklarının dilleri üzerinde de etkili olduğu ve Türk dilinden bu dillere pek çok kültür kelimesinin yerleştiği anlaşılmaktadır (Tavkul2002).

Adige dilinde eski Türkçe kökenli olması sebebiyle önemli gördüğümüz ve üzerinde durmak istediğimiz birkaç kelimenin Bulgar Türkçesi karakteri taşıdığı dikkati çekmektedir. Adige dilindeki Türkçe kelimelerin M.Ö. I. yüzyıl ile M.S. VI. yüzyıl arasında Kafkasya'da hâkimiyet kuran Hunların bir kabilesi olan Kuban Bulgarları ile M.S. XII-XIV. yüzyıllarda bu bölgede etkili olan Kıpçaklar'dan kaldığı anlaşılmaktadır. Her iki Türk kavmi de günümüzde Kafkasya'da Adigelere komşu yaşayan Karaçay-Malkar halkının atalarını oluşturmaktadır.

Hunların Orta Asya'dan batıya göç ederek M.S. 370-375 yıllarında Volga Irmağı'nı geçip, Kafkasların kuzeyinde yaşayan Kuban Alanlarını boyundurukları altına aldıkları bilinmektedir (Grousset 1980:88). Batı Hunları'nın bir kolu olan Bulgar Türkleri'nin III-IV. yüzyıllarda Kuban bölgesine yerleştikleri anlaşılmaktadır (Feher 1984:5). Bizanslı tarihçi Diyonysius de Charax Hunların 330 tarihlerinde Kafkasların güneyine kadar indiklerini kaydetmiştir. Bunlar da Hunların Bulgar kolu idi (Kurat 1972:12).M.S.III.yüzyılda yaşayan Suriyeli tarihçi MarAbas Katuni'yegöre ise Bulgar Türkleri M.Ö. 149-127 yıllarında Kafkasların kuzeyinde bulunuyorlardı (Kurat 1972:108).

558 yılında Kafkasya'ya gelen Avar Türkleri bir kısım Bulgar boyları ile birlikte Balkanlarda Tuna bölgesine göç ettiler. 671 yılında liderleri Asparuk komutasında Balkanlara giden ve bugünkü Bulgaristan'a adlarını veren Bulgar Türkleri orada Slav kabileleri arasında eriyip yokoldular. Kafkasya'da kalan KubanBulgarları ise Alan ve Adige boyları ileyaşamaya devam ettiler (Avcıoğlu1982:720).

Bizans kaynakları Bulgar Türklerinin VII. yüzyıla kadar Kuzey Azak bozkırlarında göçebe hayatı yaşadıklarını ve Hanları Kubrat'ın ölümüyle dağıldıklarını yazmaktadır. Kubrat'ın büyük oğlu Batbay Azak'ta kalmış, Kotrag adındaki ikinci oğlu Don Irmağı'nın karşısına yerleşmiştir. Üçüncü kardeş Asparuk ise, Tuna boylarına göç etmiştir. Azak Denizi'nin kuzey kıyılarında yerleşen Batbay'ın kabilesi Bizans ve Rus kaynaklarında Kara Bulgarlar adıyla geçmektedir.
Don bölgesinde Novoçerkassk'da bulunan Bulgar Türklerine ait kazanlar ile Aşağı Dinyester ve Tuna boylarında ele geçirilen kazan parçaları aynı kültürel özellikleri göstermekteydi. Bu arkeolojik eserlerin dağılımı Bulgar Türklerinin Azak'tan Tuna'ya doğru olan göç yollarını gösteriyordu. Aynı kaplara Kuzey
Osetya'da yapılan araştırmalarda da rastlanması üzerine, A. Miller Azak bölgesindeki Kara Bulgarların bir bölümünün Kafkasya'ya gelip yerleştiğini ve bunların günümüzdeki torunlarının Karaçay-Malkarlılar olduğu tezini ileri sürdü (Miller 1985:42).

Urallardan göç ederek Kuban bölgesine gelen Macarlar uzun yıllar Kafkasya'da Bulgar Türklerine komşu yaşadılar. Bu ortak yaşam sırasında kültür yönünden daha ileri olan Bulgar Türklerinden Macarca'ya pek çok kelime girdi. Macar Türkolog Zoltan Gombocz, Macarların Kafkasya'da Kuban bölgesinde yaşadıkları dönemde Bulgar Türkçesinden Macarca'ya geçen 300 kadar kelimeyi tespit etmiştir (Gombocz 1912). Macarların IV. yüzyılda Bulgar Türklerinden aldıkları kelimelerin çoğu son derece gelişmiş olan hayvan ıslahatına, ziraat kültürüne, sosyal ve idarî teşkilata dairdir. Bulgar Türklerinin kültürünün çeşitli zaman ve mekanda komşu milletlere büyük tesirler yaptığı bundan da anlaşılmaktadır (Feher 1943:290). Bu kelimelerden birçoğu günümüzde Karaçay-Malkar dilinde yaşadığı gibi, Kafkasya'da konuşulan Kuban Bulgar Türkçesinin fonetik özelliklerinin Tuna ve Volga Bulgar Türkçeleri ile benzerlik göstereceği şüphesizdir.
V.-X. yüzyıllar arasından kalan Tuna Bulgarlarına ait dil kalıntılarından ve XIII.-XIV. yüzyıllardan kalan Volga Bulgarlarına ait Arap harfli mezar kitabelerinden, Bulgar Türkçesinin Ana Türkçe (Pre-Turkic) dönemindeki r ve l seslerini koruyan bir Türk dili olduğu anlaşılmaktadır.

Volga Bulgar kitabelerinde karşımıza çıkan bazı kelimeler, bu dilde Eski Türkçe'deki /z/ sesi yerine /r/ sesinin, /ş/ sesi yerine /l/ sesinin korunduğunu belgelemektedir. Sözgelimi:
ﺮﻮﺨط tohur "dokuz"
ﺮﻴه hir "kız" ﻢﻠﺎﻴﺒ biyelim "beşinci"(Tekin 1988:27)

Kuban Bulgarlarından Macarcaya VIII. yüzyıldan önce geçtiği tespit edilmiş olan kelimelerden, Kuban Bulgar Türkçesinin de bir r ve l dili olduğu görülmektedir (Tekin 1987:11).

Eski Türkçe'de söz başında bulunan y‐ sesinin Volga Bulgar Türkçesinde c‐ sesine dönüştüğü bilinmektedir. Örneğin:
مﺮیﺠ cirem "yirmi"
تﺎیﺠ ciyeti "yedi" (Tekin 1987:28)

Tuna Bulgar Türkçesi dil malzemesine ait Bulgar Hanları listesinde yer alan ay adları arasında, yedinci ayın adı kiril harfleriyle ЧИТЕМЬ çitem "yedinci" biçiminde görülmektedir. Aynı listenin Grek harfli orijinal metninde, önsesteki "Ç" harfi Grekçe'de "C" sesini veren "TZ" harfleriyle yazılmıştır. Bu da bize, Tuna Bulgar Türkçesinde de Eski Türkçe'deki y‐ sesinin c‐ sesine değişmiş olduğunu belgelemektedir (Tekin1987:22).

Söz başındaki c- sesinin durumu açısından, Kafkasya'da konuşulan Kuban Bulgar Türkçesinin üç diyalekte ayrıldığı anlaşılmaktadır. Bunlar d-, c- ve dz- diyalektleridir (Bayçorov 1989:264). Kuban Bulgar Türkçesinin d- diyalektine ait yazıtlarda Eski Türkçedeki bazı kelimeler şu biçimde yer almaktadır:
yoġ "cenazetöreni,yas"> doġ
yer "yer,mevki"> der
yıl "yıl"> dal

Tuna Bulgar Türkçesine ait On İki Hayvanlı Takvim sisteminde "Yılan" yılının karşılığı ДИЛОМЬ "Dilom" biçiminde tespit edilmiştir. Bu kelimede ön seste yer alan d- sesi büyük bir ihtimalle /c/ ünsüzüne çok yakın ön damaksıllaşmış bir /d/ ünsüzünü temsil etmektedir (Tekin 1987: 14). Buradan hareketle, Kuban ve Tuna Bulgar Türkçelerinde Eski Türkçedeki y‐ ön sesinin yerine d‐ sesinin kullanıldığı bir diyalektin varlığı anlaşılmaktadır. Yayık (Ural) Irmağı'nın adının eski Bizans kaynaklarında άί "Dayıh" biçiminde yer alması Bulgar Türkçesinde d- ön sesinin varlığını ispatlayan bir başka linguistik delildir (Tekin1987:14).

Kuban Bulgarlarının torunları sayılan Karaçay-Malkarlıların konuştukları dilin "Çerek" diyalektinde de ön ses olarak /d/ sesinin korunduğu bazı kelimeler tespitedilmiştir. Bunlardan biri, Eski Türkçedeki yulduz "yıldız" kelimesi bu diyalektte dulduz biçimindedir (Bayçorov1989:265).

Kuban Bulgar Türkçesinin c‐ diyalektineait yazıtlarda şu kelimelererastlanır: coh "cenazetöreni"
cal "yıl" c‐ ses değişmesi olduğu bilindiğine göre, Adige (Çerkes) dilinde "yamçı~yağmurluk" anlamına gelen çaku sözünün Bulgar Türkçesi caku sözünden alıntılandığı ve Doğu Adige lehçelerinde de şaku biçimine girdiği anlaşılmaktadır.

2 . daġ (дагъэ) "yağ"

Adige (Çerkes) dilinde Bulgar Türkçesinin fonetik özelliklerini taşıyan bir başka Türkçe kökenli kelime "yağ" anlamına gelen daġ (дагъэ)sözüdür. Eski Türkçede "yağ" anlamına gelen yaġ kelimesinin içindeki -aġ ses grubu Kıpçak lehçelerinde ‐av biçimine dönüşmüştür.
Adige (Çerkes) diline komşu Kafkasya'daki Türk lehçelerinde bu kelime cav (Karaçay-Malkar) ve yav (Kumuk, Nogay) biçimlerini almıştır. Adige (Çerkes) dilinde "yağ" anlamına gelen daġ sözünde -aġ ses grubunun korunmuş olması, bu ödünç kelimenin de Kıpçaklardan daha eski bir döneme ait bir Türk dilinden bu dile geçtiğini göstermektedir. Kelimede ön ses olarak bulunan d- sesinin varlığı, Adige (Çerkes) dilindeki daġ (дагъэ) sözünün kaynağının da Bulgar Türkçesi olduğunu belgelemektedir. Kafkasya'da konuşulan Kuban Bulgar Türkçesinde ve Tuna Bulgar Türkçesinde, Eski Türkçeye göre söz başında y‐ sesi yerine d‐ sesinin bulunabileceği linguistik deliller vasıtasıyla bilinmektedir. Dolayısıyla, Adige (Çerkes) dilinde "yağ" anlamına gelen daġ (дагъэ) sözü Kuban Bulgar Türkçesindenalınmış bir kültürkelimesidir.

3. kamıl (къамыл) "kamış kaval"

Bulgar Türkçesinde Eski Türkçedeki /ş/ sesinin /l/ sesi ile karşılandığı fonetik açıdan ispatlanmış bir ses denkliğidir. Bunun en yaygın örnekleri çağdaş Türk lehçelerinden Çuvaşçada görülmektedir.Sözgelimi: Çuv. alĭk ~EskiTürk. eşik "kapı"(Paasonen1950:3) Çuv. hĭl ~Eski Türk. kış (Paasonen1950:38)
Karaçay-Malkar Türkçesinde de Kuban Bulgar Türkleri döneminden kalan ve /l/ sesini koruyan kelimeler bulunmaktadır. Bunlardan biri "kaşık" ve "tahta kürek" anlamlarınagelen kalak kelimesidir(Tavkul 2000:237). Adige (Çerkes) dilinde "kamış kaval" anlamına gelen kamıl (къамыл) sözünün Bulgar Türkçesinde "kamış" anlamına gelen kamıl sözünden alıntılandığı açıktır.

4. bec (бедж) "örümcek"

Adige (Çerkes) dilinde "örümcek" anlamına gelen bec (бедж) kelimesinin Türkçe kökenli olduğunu ileri sürmek, bu dilin kendi içindeki bir takım fonetik kuralları ve ses değişmelerini göz önünde bulundurmadan mümkün değildir. Adige (Çerkes) diline özellikle Kıpçak Türkçesinin bir lehçesi olan Karaçay-Malkar Türkçesinden geçtiği bilinen bazı kelimelerde yer alan -g ve -ng seslerinin -c sesine dönüştüğü bilinen bir fonetik hadisedir. Sözgelimi: Adig. becın ~ becıne "pişirilmiş mayalı hamur"< Krç.Mlk. begene (Habiçev 1980:51) Adig. belcılı "ünlü,meşhur" Adig. tencız "deniz"< Krç. Mlk. Tengiz Gyaurgiyev –Sukunov 1991:146) Dîvânü Lûgati't-Türk'te tespit ettiğimiz "örümcek" anlamına gelen bög kelimesinin Adige (Çerkes) dilinde aynı anlama gelen bec (бедж) kelimesinin kaynağı olduğu yukarıdaki bilgilerin ışığında anlaşılmaktadır. Ancak bu bilgiler bu alıntının tarihini ortaya çıkarmada yeterli değildir.

Codex Cumanicus'ta "örümcek" kelimesinin Kıpçak Türkçesi karakteri kazanarak, son sesteki -g ünsüzünün çift dudak ünsüzü -v sesine değişmesiyle, böv biçimini aldığı görülmektedir (Kuun 1981: 302). Kafkasya'da konuşulan Kumuk Türkçesindede bukelime böv biçimindedir.ÖyleiseAdige(Çerkes)dilindeki alıntının daha eski bir döneme ait olması gerekir. Kelimenin bazı Adige lehçelerinde aldığı begı şekli ve Adige diline komşu Kafkas dillerinden Abazacada mevcut olan bag biçimi, akla Bulgar Türkçesinin bir fonetik özelliğini getirmektedir. Bu fonetik özellik, Bulgar Türkçesinde ince ünlülerin kalınlaşması (velarisation) hadisesidir. Bunun örneklerine günümüzde Çuvaşçada rastlanmaktadır. Örneğin: Çuv. kaban "büyükotyığını"

Sonuç

Kuban Bulgar Türklerine ait eski Türkçe sözlerin bugün Adige (Çerkes) dilinde yaşaması dilbilimi ve kültür tarihi açısından çok önemlidir. Kuban Bulgar Türklerine ait bu kelimelerin bugün Adige (Çerkes) dilinde bulunması eski Çerkes boylarının daha M.S. 3. yüzyıldan itibaren Kafkasya'yı ellerine geçiren eski Türk kavimlerinin siyasî ve kültürel etkileri altına girdiklerini ve aralarında bir kültürel etkileşim yaşandığını belgelemektedir. Bu da bugünkü Kafkasya halklarının sahip oldukları kültürün ortaya çıkmasında ve şekillenmesinde eski Kafkas kavimlerinin yanı sıra kuzeyden gelen eski Türk kavimlerinin de önemli oranda paylarının bulunduğunu ispatlamaktadır.

Adige (Çerkes) dilinin derinlemesine incelenmesiyle eski Türkçe dönemine ait daha pek çok arkaik Türkçe kelimenin ortaya çıkarılması mümkün olabilecektir. Çerkesleri kültürel yönden etkileyen Hun, Bulgar, Avar, Peçenek, Hazar, Kıpçak gibi pek çok eski Türk kavminin dillerine ait izler bugün Adige (Çerkes) dilinde yaşıyor olabilir.

Kaynaklar

AŞEMEZ H. (1973) Adıgey (Çerkesya)'in Kısa Tarihi. Kafkasya Kültürel Dergi (İstanbul), X (39-42): 36-89.
ATALAY Besim (1998) Divanü‐Lugat‐İt Türk Tercümesi, 4 Cilt .-Ankara: TDK Yayınları.
AVCIOĞLU Doğan (1982) Türklerin Tarihi.-İstanbul: Tekin Yayınevi.
BAYÇOROV S.Ya. (1989) Drevnetürkskie Runiçeskie Pamyatniki Evropı.-Stavropol.
ÇELİKKIRAN Mehmet Yasin (1991) Türkçe‐Adigece Sözlük=Tırku‐Adıge Guşçıal.-Maykop.
FEHER Geza (1943) Türko-Bulgar, Macar ve Bunlara Akraba Olan Milletlerin Kültürü TürkKültürünün Avrupa'ya Tesiri. II. Türk Tarih Kongresi: İstanbul, 20-25 Eylül 1937: 290-320.- İstanbul: Kenan Matbaası.
FEHER Geza (1984) Bulgar Türkleri Tarihi.‐Ankara:Türk Tarih Kurumu Yayınları
GOMBOCZ Zoltan (1912) Die bulgarisch‐türkisch lehnwörter in der ungarischen.-Mso,Fu.
GROUSSET Rene (1980) Bozkır İmparatorluğu.-İstanbul: Ötüken Neşriyat
GYAURGİYEV H.Z.-H.H. Sukunov (1991) Şkolnıy Russko‐Kabardinskiy Slovar.-Nalçik: Nart.
HABİÇEV M.A. (1980) Vzaimovliyanie Yazıkov Narodov Zapadnogo Kavkaza.- Çerkessk.
KURAT Akdes Nimet (1972) IV‐XVIII. Yüzyıllarda Karadeniz Kuzeyindeki Türk Kavimleri Ve Devletleri.-Ankara: Dil Ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları.
KUUN G. (Ed.) (1981) Codex Cumanicus.-Budapest.
MANDOKY-KONGUR I. (1979) Macaristan'daki Kuman Dilinin Moğolca Unsurları. XVI. Milletlerarası Altaistik Kongresi Bildirileri.-Ankara, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü: 221- 229.
MILLER M. (1985) Balkar Türkleri. Belgelerle Türk Tarihi Dergisi (İstanbul), (8): 38-44.
OTAROV İ.M. (1978) Professionalnaya Leksika Karaçayevo‐Balkarskogo Yazıka.-Nalçik: Elbrus.
PAASONEN H. (1950) Çuvaş Sözlüğü.-İstanbul: Türk Dil Kurumu Yayınları.
POPPE Nicholas(1965) Introduction to Altaic linguistics.-Wiesbaden: Otto Harrassowitz.
STUDENETSKAYA Ye. N. (1989) Odejda Narodov Severnogo Kavkaza XVIII‐XX vv.-Moskva: Nauka.
TAVKUL Ufuk (1993) Kafkasya Dağlılarında Hayat Ve Kültür. Karaçay‐Malkar Türklerinde Sosyo‐ Ekonomik Yapı Ve Değişme Üzerine Bir İnceleme.-İstanbul: Ötüken Neşriyat.
TAVKUL Ufuk (2002) The Socio-Linguistic Aspect Of Cultural Interaction Among The Peoples Of The Caucasus. Acta Orientalia, 55 (4), 353-377.
TEKİN Talat (1987) Tuna Bulgarları ve Dilleri.-Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
TEKİN Talat (1988) Volga Bulgar Kitabeleri ve Volga Bulgarcası.-Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Adige (Çerkes) Dilinde Bulgar Türkçesi Alıntı Sözcükler Üzerine Ufuk Tavkul 115
YILDIZ Cevdet. (1977) Adige Dili Ve Edebiyatı. Kafkasya Üzerine Beş Konferans: 39-94.-İstanbul: Kafkas Kültür Derneği Yayınları.
Ufuk Tavkul
Doç.Dr, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü Öğretim Üyesi. Kafkas araştırmaları.
Adres: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü, 06100 Sıhhiye - Ankara.
E-posta: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Modern Türklük Araştırmaları Dergisi Cilt 4, Sayı 2 (Haziran 2007) Mak. #23, ss. 104-115
Telif Hakkı©Ankara Üniversitesi
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi
Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü
Adige (Çerkes) Dilinde Bulgar Türkçesi Alıntı Sözcükler Üzerine

Ufuk Tavkul
Ankara Üniversitesi (Ankara)


Yorum yapın