Biyografiler

Blenav Bateko Harun

Blenav Bateko HarunKafkas yurtseveri, eğitimci, dilci, şair ve yazar. Büyük Çerkes sürgününde (1864) Kuzey Kafkasya'nın Kuban yöresinden sürülerek Suriye'ye göç etmek zorunda kalan bir Adige ailesinin çocuğudur. Humus'da doğdu. İlk ve orta öğrenimini

yaptıktan sonra İstanbul'a giderek orada da öğrenim gördü ve öğretmen olarak çalıştı. 1908-1923 döneminde İstanbul'da kurulan ve faaliyet gösteren "Çerkes İttihad ve Teavün Cemiyeti", "Şimali Kafkas Cemiyeti”, “Kafkasya İstiklâl Komitesi"” "Çerkes Kadınları Teavün Cemiyeti” gibi örgütlerin tümünde kültürel çalışmalarda bulundu ve görevler aldı.

 

Arap ve Latin kökenli Çerkes (Adige-Abhaz) alfabelerinin oluşturulması için kurulan komisyonlarda çalıştı. Hazırladığı Latin kökenli alfabe birkaç kez basıldı ve özellikle Şimali Kafkas Cemiyeti'nin Adıgece yayınları bu alfabe esas alınarak yapıldı. Mütareke döneminde (1918-1922),"Çerkes Kadınları Teavün Cemiyeti" tarafından Beşiktaş'ta oluşturulan "Çerkes Nümune Mektebi"nde öğretmenlik yaparak Adıgece tarih ve coğrafya dersleri verdi. Derneğin yayın organı olarak çıkan "Diyane"(1920) dergisinde yazıları ve şiirleri yayımlandı. Osmanlı devletinin dağılması üzerine Suriye'ye giderek orada öğretmenliğe başladı. Bu dönemde Suriye'de arkadaşları olan Emin Semguğ, Ömer Hilmi Tsey, Tarık Mümtaz Göztepe (Hağur-Yazganalp), İsa Hağur, Abdurrahman Kat vs. aydınların gayretleriyle, verimli kültürel çalışma dönemine katkıda bulundu. Mısır’daki "Çerkes Kardeşlik Cemiyeti" ve Ürdün'de kurulan "Çerkes Yardımlaşma Cemiyeti” gibi örgütlere paralel olarak Suriye'de de tüm Kafkas diasporasında örgütlenen "Kafkasya Dağlıları Halk Partisi" ile bağlantılı olarak "Çerkes Aydınları Birliği" (Union Intellectuelle Circassienne) adlı örgüt oluşturuldu.

 

Adıgece-Arapça-Fransızca-Türkçe çıkan “Marc" (1928-32) adlı bir gazetenin yazarları arasında yer aldı. Eski çalışma arkadaşları (Türkiye'de Hüseyin Şemi Tümer, Kuzey Kafkasya’ya gitmiş bulunan Ahmet Nuri Tsağo vb.) ile de bağlarını sürdürmeye çalıştı. Çerkes köylerinin toplu olarak bulunduğu Kuneytra yöresinde açılan Çerkes okulları için ders kitapları, folklor ve edebiyat derlemeleri, Çerkes Süvari Birliği için askeri talimnameler gibi, birçok Adigece kitap ve broşür hazırlayarak yayınladı. Kuneytra Çerkes Okulu'nda öğretmenlik yaptı. Tüm bu çalışmaları nedeniyle daha sonraları çeşitli baskılara da uğradı.

 

Eserleri:
Çerkes Elifbası-Cerqes Eelfıb, Şimali Kafkas Cemiyeti Yay., İstanbul, 1919.
Müzakeratel lujna, Şam, 1927.
Elifba-vel Şerkesiyye, 1929.
Adighe Yegener-Lecture Circassienne,1929.
El kırael Şerkesiyye, 1929.
Adıghe Bzexabz, 1931.
Adighe Alfabe, 1932.
Csiu Reglement.
Adighe Uisener, 1940.
Risale fi telif esma huruf-el luga-el Şerkesiyye veltevhidiyye, 1940.


 346,    Biyografi

Yorum yapın

Cerkesya.Org

Cerkesya.org Çerkesler ve Kafkasya hakkında güncel haberler, Çerkes Kültürü ile ilgili her türlü görsel ve yazılı materyallerin bir arada bulunduğu, Çerkes Kültürünü gelecek nesillere aktarmayı amaç edinmiş hiç bir kurum ve kuruluşla bağı olmayan sadece Kuzey Kafkasya Halklarına taraf bir portaldır.