Çerkes Köyleri

Yapağlı Köyü-Afyon/Dinar

Bir Şapsığ köyü olan Yapağlı; Afyon ili Dinar ilçesine bağlı, Dinar-Uşak yolu üzerinde, Dinar'a 12 km uzaklıkta, dağın eteğinde, çevresindeki köylere nazaran daha yeşil, sulak ve şirin bir köydür. Tamamı Şapsığ olan bu köyde;

Bastı, Seymen, Mafeğal, Hurme, Koace, Çermıt,Yeftalh, Bjafe, Serkuşe, Hahu, Hakurat, Sowmen, Tafu, Selaho, Hun, Mamıj, Tahu, Taymaz, Mettı, Wotteh, Hağur, Heşhi, Heşki, Natho, Psıhol, Yinuh, Becaş, Yoğme sülaleleri yaşamaktadır.


Yapağlı Köyü 81 haneden oluşur.1995' te meydana gelen Dinar depremi, köyde bulunan birçok eski evi kullanılamaz hale getirdi.Şuanda köyün yarısına yakını deprem evidir.

Köyün yerleşik nüfusu 300 kadardır.Ancak köyle ilişkisini kesmeyen, hem köyde hemde başka yerleşim yerlerinde evi bulunanlarla birlikte köyün toplam nüfusu 900 civarındadır. Günümüzde her köyde olduğu gibi iş, okul gibi nedenlerle köyden kentlere göç olmaktadır. Bu durum köyde kalıcı genç nüfusun azalmasına neden olmaktadır. Tatiller, düğünler, bayramlar ve cenazeler dışarıda bulunan köylüleri toplamaktadır. Ayrıca emekliye ayrılanlar köye dönme eğilimi göstermektedirler.

Köyde yaşayanların gelir kaynağı tarım, hayvancılık ve su kaynağından dolayı Yapağlı Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifi bünyesinde kurulan alabalık üretim ve su ürünleri işleme tesisidir.Afyon'da ilk ve tek olarak bu köyde tesfiye (tarlaların toplulaştırılması) yapılmıştır. Bu sayede tarlalara ulaşım yolları düzene girmiş, tek bir şahsın bütün tarlaları bir yerde toplanmış ve tarım kalitesi bir kat daha artmıştır.

Günümüzde her Adige köyünde sorun olan adetlerin yitirilmesi, Yapağlı Köyünde de görülmektedir. Köyde 20 yaş üstü kişiler çerkesce konuşabilmektedir. 20 yaş altındakilerin ancak çok azı sadece söylenenleri anlayabilmektedirler. Şüphesiz bu durum tamamı Adige olan bu köyde gözden kaçırılmaması gereken önemli bir sorundur. Diğer adetler ise zorda olsa köyün sağ duyulu Thamateleri ve gençleri sayesinde yaşatılmaya çalışılmaktadır.

Zamanı ve imkanı olan tüm hemşerilerimizi Adige misafirperverliğinden şüphe duymadığımız Yapağlı Köyüne uğramalarını tavsiye ederiz.

TARİHÇE
1864 yılında başlayan sürgün neticesinde köy halkı ilk olarak (Osmanlı'nın nüfusa ihtiyacı olan) Balkanlara yerleştirilmiştir.

1864-1874 yılları arasında Balkanlarda yapılan Osmanlı-Rus savaşında, bölgeye yerleştirilen Adigeler'in Osmanlı lehine Ruslara karşı savaşmaları ve etkili olmaları, savaş sonrasında yapılan anlaşmada Rusların isteği üzerine "Rus sınırlarına yakın bölgelere

Kuzey Kafkasyalıların yerleştirilemeyeceği, yerleştirilenlerin ise yerleştikleri bölgelerden boşalacağı" maddesi kondu. Bu madde gereğince ikinci bir sürgüne tabi tutulan köy halkı Afyon 'un Dinar ilçesine gelmiş, Dinar'a bağlı Yapağlı Köyü'nü kurmuşlardır.

İlk kurulduğu yer şimdiki konumundan 2 km uzaklıkta, köy halkı tarafından "ŞAVUJ" diye adlandırılan bölgedeydi. Ancak o bölgede yaşam koşullarının kötü olması - o bölgedeki köye yakın bataklıkta, sıtma mikrobunun yayılması ve köy halkının çeşitli hastalıklara yakalanması- sebebiyle şuanda bulunduğu yere taşınmıştır.

Az öncede değindiğimiz gibi, 1864 sürgününden sonra yerleştikleri toprakları (Balkanlar'da) düşmana karşı savunmada geri kalmayan Kuzey Kafkasyalıların birer mensubu olan köy halkı, 1. Dünya Savaşında da vatan savunmasında etkili olmuştur. Sadece Çanakkale Savaşında köyün her sülalesinden 62 şehidi vardır.

Köyün her ailesi 1. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşında şehit ve gaziler vermiştir.

Köyün kurucuları; Serkuşe Hüseyin, Yeftale Hamız, Koca Bekir, Sowmen Osman, Koce Neov, Bjefe Musa olarak bilinmektedir.

Köye isminin verilmesi de ilginçtir. O dönemde dağda çobanlar koyunları otlatırken, koyunların yünlerinin makilere -çalılara- takılması sebebiyle o bölge bembeyaz görünürmüş. Bunu gören o çevrede yaşayan Yörüklerde köye Yapağ-lı demeye başlamışlar ve bu isim köy halkı tarafından da benimsenmiş, bu ismi koymuşlardır.

Yapağlı Köyü İnretnet Sitesi


Yorum yapın

Cerkesya.Org

Cerkesya.org Çerkesler ve Kafkasya hakkında güncel haberler, Çerkes Kültürü ile ilgili her türlü görsel ve yazılı materyallerin bir arada bulunduğu, Çerkes Kültürünü gelecek nesillere aktarmayı amaç edinmiş hiç bir kurum ve kuruluşla bağı olmayan sadece Kuzey Kafkasya Halklarına taraf bir portaldır.