Çerkes Köyleri

Kırkdilim Köyü-Çorum/Merkez

Anjıkuey Çorum’un 20 km. kuzeyindedir. İlk göç dalgasıyla Hodz kıyılarından, Ulape tarafından Çorum’a gelip yerleşenlerin oluşturduğu bir Besleney köyüdür. Köy ilk olarak, Hamamözü’ne yakın Narlı-Çamlıca civarında

bir yere yerleşmiş, daha sonra şimdiki yerine kurulmuştur.

Anadolu’ya ilk gelişin deniz yoluyla, Samsun üzerinden olduğu düşünülüyor. Dedem (1898) ve babası Anjıkuey doğumludur. Onlar yerleştiğinde köy kurulu halde imiş. Dolayısıyla köyün 1867-68 yıllarında yerleşik olduğu hesaplanabilir.

Köyün kurucu aileleri Anjokue, Adın, Şoğur, Hamkut ve Muse’lerdir. Ağarcanokue, Dışek, Geterıve aileleri ise birlikte hareket etme konusunda Thavruoğ (yeminli antlaşmalı) idiler ve daha sora birlikte gelip yerleştiler.

Anjıkuey, Osmancık-Kargı bölgesini Çorum’a bağlayan bir geçit yeri durumundadır. Köyün hemen yanında olan Kırkdilim tünelinin, yolu ilk görenleri ürperten bir görünümü vardır. 1960 yılından sonra açılan bu yol Kabartay-Balkar’daki Çerek kanyonu yoluna çok benzemektedir. Tünelin üst kısmında yer alan Kulegej (büyük dere), köyün burada kurulmasının bir diğer nedeni olabilir. Yol gyapılmadan önce buranın savunmasını kırmanın neredeyse mümkün olmadığı anlatılır. Eskiden bağlık ve kirenlik (zeyham) olan bu yer, halen Anjıkueylileri en sevdikleri mekanlardan biridir.

Köyün Kuruluşu : Kafkasyadaki çıkış yerimiz olan Kanokoey köyünün de Besniler arasındaki adı Yedigeydir. Bu köyün ne zaman kurulduğu bizce bilinmiyor. Ancak köy kurucusu olması gereken Kanoko Yedigin köyü manasına gelen Yedigey adıyla anılıyor. (Böylece Besni Pşılarının içinde Kanokolardan Yedik isminde bir kişinin tarihte var olduğu sonucuna ulaşmış oluyoruz.) Çorumun bugünkü adıyla Sazdeğirmen köyünün gerçek adı da Yedigeydir. Bu köy halkı yaklaşık 1880-1884 lerde gelmiş olabilirler. (Hüseyin Ercan Beyden alındı) Bu durum gösteriyor ki Düzcedeki Yedigey halkı ile Çorum Yedigey halkı Kafkasyadaki Yedigey-Kanokoey-Kanoko Hableden gelmiştir.

Düzcedeki Yedigeyin yeri ve hudutlarının tespitinden sonra kafile Kastamonuya gitmek üzere resmi işlemler için olsa gerek o zaman Mutasarrıflık olan Boluya gitmiştir.(Halk arasında, Padişah tarafından Kanoko Adilgeriye Kastamonu Sancak Beyliğinin verildiği söylentisi vardır. Gerçek ise Osmanlı Arşivinde belgesi bulunması gerekir.) Yine bize ulaşan bilgilere göre bölgede bulunanların güçlü bir elde güçlü bir halk olarak toplanmasını istemeyen zamanın Bolu Mutasarrıflığı Kanoko Adilgeriyi kaldığı handa zehirletmiştir. Onun ölümü üzerine kafile ikiye ayrılmış ve Pşı Anezoko Rıza Bey (Kendisi aslen Kabardeydir) maiyetiyle Düzce Ovasında yine eski bir Rum köyü kalıntısı üzerinde köyünü kurmuştur. Köy Uğursuyu isimli akarsu civarındadır. Bu köye onun soyadından dolayı Anejokoey (Bugünkü Develibesni Köyü) adı verilmiştir.

Kafkasyadaki Anejokoey Köyünden çıkan bazı Besni aileleri Çorumda da eski köylerinin adıyla Anejokoey diye yeni bir köy kurmuşlardır. (Yeni adı Kırkdilim) Kafkasyadaki köylerinin adının yeni yerleşim yerlerinde kurdukları köylere de verilmesi olayı daima görülmüştür. İşte Düzcede kurulan yeni Anejokoey (Develibesni) ile Çorumda kurulan yeni Anejokoey (Kırkdilim) köyü halklarının orijini Kafkasyadaki Anejokoey Köyüdür. (Besleney mıntıkasında, Bugünkü adıyla Uspenski Rayonunda ve yine bugünkü idari tabirle Karaçeyevo-Çerkesya diye adlandırılan bölgede) Bilindiği gibi Besnilerde tek bir Pşı ailesi vardır.(Kanokolar) kendilerine sonradan Kabardey, Kemırguy ve Abaza Pşılerınden kimselerde katılmış bulunuyordu. Besnilerden sonra ovaya gelen Şapsığ, Abzeh, Ubıh ve Abazalar Anejokoeye Besni Hable, Yedigeye Kanoko Hable derler.

Kanoko Adilgerinin ölümü üzerine vasiyeti gereği Netabje Şevloh Kafkasyaya dönüp esasen akraba olan Kanoko ve Netabje sülalelerinden bir grubu Düzceye, tespit ettikleri köy yerine getirmiştir. Kanoko Adilgerinin oğullarından Kanoko Saadgeri bu kafilede gelmiş, diğer oğulları Kanoko Bekmırze ve Kanoko Ayteç Kafkasyada kalmışlardır.

Sosyal ve Ekonomik Yapısı: Köyün yolu asfalttır. Anjıkuey, elektrik, su şebekesi ve kanalizasyon hizmetleri verilen ilk köylerden birisidir. Yaz aylarında 17-20 haneyi bulan köy nüfusu, kışın 7 haneye kadar düşmektedir. Çocukların okul durumu nedeniyle, her ailenin bir kısmı Çorum’da oturmaktadır.

Köyün geçim kaynakları, ağırlıklı olarak tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. 1950’li yıllarda fenni kovanlarla yapılan geleneksel arıcılık ise yok olmak üzeredir. Anjıkuey ayrıca, bir orman köyü olmanın avantajlarını da kullanmaktadır. Meşe ağaçlarından oluşan köyün orman kesimi her 20 yılda bir yapılmaktadır.

Eğitim: 1902 yılından itibaren köyde okul vardır. Dolayısıyla büyüklerimizin tamamı okur-yazardır. Eğitim savaş yıllarında kesintiye uğramışsa da, 1930’lardan sonra okul tekrar açılmıştır.

Okulumuz, kurulduğu ilk yıllarda, çevre nahiye ve köyler içinde en kapsamlı eğitim yeriydi. Bu nedenle uzun yıllar köyde yüksek tahsile ihtiyaç duyulmadı. Ayrıca büyükler de bozulup, asimile olmamaları için gençleri ellerinden geldiğince şehirlerden uzak tutmaya çalıştılar.

Köyümüzden bugüne kadar profesörden öğretmene kadar çeşitli mesleklerde birçok insanımız yetişmiş, bugün de gençlerimizin neredeyse tamamı çeşitli üniversiteleri bitirmekte, köyümüzün yüzünü ağartmakta yarışmaktadırlar.

Dil ve Gelenekler: Köyün tamamı Çerkestir. 40 yaşın üstündekiler gayet güzel Besleneyce konuşurken, gençler ve yeni yetişenler ne acıdır ki dillerini kaybetmektedirler.

7-8 yıl önce köy şenliği başlatılmış, ancak iki yıl sonra bırakılmıştır. Düğünlerimiz şehirde salon düğünü şeklinde yapılmakta, ‘geug’ ile tamamlanmaktadır. Gelin damadın Çerkes olduğu, köyde nadiren yapılan düğünler ise gayet güzel olmaktadır. Ayrıca kaybolmaya yüz tutmuş ‘Haçe kaduğ’ (bir gencin iki yanında duran genç kızları, diğer bir gencin muzipçe kandırmaya çalışması ile oynanan oyun) gibi oyunlar da oynanabilmektedir.

Kırkdilim Köyü Blog Sayfası


Yorum yapın

Cerkesya.Org

Cerkesya.org Çerkesler ve Kafkasya hakkında güncel haberler, Çerkes Kültürü ile ilgili her türlü görsel ve yazılı materyallerin bir arada bulunduğu, Çerkes Kültürünü gelecek nesillere aktarmayı amaç edinmiş hiç bir kurum ve kuruluşla bağı olmayan tarafsız bir internet portalıdır.