Çerkes Köyleri

Kaynar Kasabası-Kayseri/Uzunyayla

Kaynar Kasabası-Kayseri/Uzunyayla

Kaynar Kasabası, 1869 yılındaki büyük sürgün sonrasında buraya gelip yerleşenler tarafından kurulan uzunyayla’nın en büyük çerkes köyüdür. Kaynar Kasabası’nda önceleri 350 hane bulunurken bu sayı günümüzde yaklaşık

120 haneye inmiştir. Köyde 2000 yılı nüfus sayımına göre 1.403 kişi yaşamaktadır.

Yıl Nüfus
2000 1.403
1997 806
1990 1.971
1985 2.064
1980 1.001
1975 2.086

Köyümüzde, Tarım ve hayvancılıktaki üretim ve verim düşüklüğü, toprağın bölüşülmesi, kişi başına düşen gelirin azalması göç yoluyla köylü nüfusun önemli bir kısmı kentlere göç ettiğini, köylerde kalanların ise, orta yaş ve yaşlı kuşaktan azda olsa genç insanlar olduğunu söyleyebiliriz. Köyden göç eden insanlarımız genellikle Kayseri, Ankara ve İstanbul’a yerleşmişlerdir.

Köyümüzde eski evler,kerpiç duvar ve ağaç tavandan oluşmaktadır. İç ve dış cephelerinin sıvaları beyaz kireçtendir. Son 10-15 yıldır yapılan evler betondan ve çatılı olarak yapılmaktadır. Evlerin çoğunluğu tek katlıdır, sulak ve nemli yerlerde olmamasına dikkat edilmektedir. Konutlar büyük bir aile yapısına uygun olarak çok odalı ve bir aradadır, bir arada bulunan bütün bina uzunca oda kapılarının açıldığı bir holden, üç-dört oda ve mutfaktan oluşur. Mutfak, kiler gibi bölümler daima arka plandadır. Evde mutlaka misafire ayrılmış, düzenlenmiş bir oda bulunur. Bu oda bazen oturulan yerden bağımsız olabilmektedir

Köyümüzdeki yapı her ne kadar değişime uğrasa bile yine de, yardımlaşma, sosyal dayanışma halen devam etmektedir. Şehirde yaşayan köy kökenli aileler köyleriyle bağlarını bütünüyle kopartmamışlardır, bu da köy yapısının ve ilişkisinin korunmasında etkilidir.

Sosyo Kültürel Yapı: Bütün diğer canlılar gibi insanlar da yaşamlarını sürdürebilmek için öncelikle temel yaşam gereksinimlerini karşılamak zorundadır. Bu temel yaşam gereksinimlerini karşılama biçimleri ise kültürlerine göre farklılıklar gösterebilmektedir. Kişiler içinde doğmuş oldukları yerleşik kültürel toplumsal değerlerden etkilenir ve kişilikleri buna göre biçimlenir. Toplum üyesi olarak kişilerin bir arada yaşamaktan dolayı oluşturdukları ilişki örüntülerinin bütünü, bir dizi yerleşik değerler ve kurallar bütününü ifade eder. Köyümüzde kendine özgü kültürel özelliklere baktığımızda şunları görürüz; Aile içerisinde anadil olarak halen Çerkesce (Hatıkoy) konuşulmaktadır. Orta yaş ve yaşlı kuşaktan olanlar buna son derece dikkat ederken yeni yetişen özellikle okula devam eden gençlerin aile içinde Çerkesce aile dışında ve çevrede iki dili bir arada kullandığı görülür Geleneksel yapının kapalı köy yaşamında halen devam etmesinden dolayı, büyük aile yapısı ailenin çocuklarının (öğrenim görmek ya da çalışmak için) ayrılmış olmasına karşın varlığını devam ettirmektedir. Aile içerisinde yaşlı otoritesi ve statüsü korunmakta olup, aile reisi konumundaki baba yönetim erkini elinde tutmaktadır. Çocuk yetiştirme, aileye yeni gelen gelinin konumu gibi Çerkeslere özgü gelenekler köyümüzde büyük oranda devam etmekte olup,akrabalık ilişkilerinin sürdürülmesine dikkat edilmektedir.

Çerkes kültürünün bir parçası olan Thamade’lik, Kaşen’lik, gibi gelenekler sadakatla korunmaya çalışılmaktadır.Köyde yaşayan aileler,ilköğretimi bitirdikten sonra kız ve erkek çocuklarını mutlaka kente göndererek okutmakta ve bu okuyan gençler çoğunlukla köye tekrar dönmemektedir. Köylerden kentlere gidenler köyleriyle ilişkilerini bütünüyle kopartmış değildir. Bir çoğu yaz aylarında köye dönerek zamanlarını burada geçirmektedir. Kentle olan bu alışveriş ilişkisi köyde yaşayan insanları etkilemekte, bu etkileşim yaşam biçimlerini, giyim ve kuşaklarını belirgin olarak değiştirmektedir. Köyümüzde yaşayanların eskiye oranla dayanışma duyguları zayıflamış olsa bile halen bu tavırlarını sürdürdüğü söylenebilir. Köyümüzde nikah düğün ve cenaze gibi törenler ve aktiviteler Çerkes gelenek ve göreneklerine uygun bir biçimde yapılmaktadır. Xabze şeklinde adlandırılan gelenek ve görenekler, gündelik yaşamın her aşamasında gözetilmekte ve sadakatla korunmaya çalışılmaktadır. Bu amaçla yer yıl Temmuz ayının ilk haftasında Geleneksel Kaynar Şenliği yapılmaktadır. Bu şenlik sayesinde Köyde ve kentte yaşayan insanlarımız her yıl bir araya gelerek hasret gidermektedirler

Eğitim: Kaynar İlk okulu 1934 yılında eğitime başlamıştır. Bu güne kadar binlerce insan bu okuldan mezun olmuştur. 1980 ‘li yıllarda ise Kaynar Ortaokulu eğitime başlayarak köyün eğitim seviyesini yükseltmiştir. Ülkemizde sekiz yıl kesintisiz eğitime başlamasından dolayı iki okulumuz birleşerek Kaynar ilköğretim okulu adı altında 1985 yılında yapılan okulumuzun binasında eğitimini sürdürmektedir.

Okulumuz 8 yıllık kesintisiz eğitime geçmesiyle birlikte taşıma sistemiyle çevre köylerimizdeki çocuklara’da eğitim vermektedir. Okulumuz mevcut öğrenci sayısı yaklaşık 250 kişidir.

Okulumuz 2006-2007 öğretim yılından itibaren Türkiye Tekstil Sanayii İşverenler sendikası ile Datateknik Bilgisayar sistemleri A.Ş. katkılarıyla Bilgisayarlı eğitime geçmiştir. Okulumuzda 16 Adet Bilgisayar, Projeksiyon cihazı, Lazer yazıcı, Tarayıcı ve internet bulunmaktadır. Okulumuz bugün Türkiye’nin en modern okullardan pek bir farkı kalmamıştır.

Bugüne kadar nice insanlar yetiştiren okulumuz bundan sonrada nice insanlar yetiştireceğine inancımız sonsuzdur.
İdari Yönetim: Köyümüz 1977 yılından beri Belediye Başkanlığı tarafından yönetilmektedir. Köyümüzün 1977 yılından itibaren Belediye başkanlığı yapmış insanlarımız şu şekildedir.

1977 ŞEMSETTİN DEMİRKAN
1984 NECATİ TOK
1989 ŞERAFETTİN AKAR
1994 MUHARREM ALTINIŞIK
1999 ORHAN TAŞPINAR
Ayrıca köyümüzün 2 mahalle muhtarlığı bulunmaktadır. Halen Levent Yazan ile Orhan Atakul köyde muhtarlığı yürütmektedirler.

Köyümüzün ve çevre köylerin sağlık ihtiyacını karşılayan sağlık ocağı bulunmaktadır

Coğrafi Bilgiler: Köyümüz İç Anadolu Bölgesinin Yukarı Kızılırmak bölümündedir. Başlıca akarsuyumuz, Seyhan nehrinin bir kolu olan Zamantı Çayıdır. Köyümüzde doğan akarsu Zamantı çağının bir kolunu oluşturmaktadır.

Köyümüz genellikle düz alanda kurulmuş olmakla birlikte genel olarak dağlık ve engebeli alanlarda bulunmaktadır. 2500 MT yüksekliğindeki Hınzır dağı ve Boz dağı köyümüz en büyük iki dağını oluşturmaktadır

İklim: Köyümüzde karasal bir iklim hakimdir. Köyümüzde kışlar soğuk ve yağışlı (çoğunlukla karlı) yazları ise kurak ve sıcaktır. Yılın her mevsiminde gece ve gündüz arasındaki ısı farkı yüksektir.Eskiden kışın yoğun biçimde yağan kar uzun süre kalkmamakta idi.. Kış ayları soğuk geçtiği gibi bu aylarda, köyler arasındaki ulaşım yolları kapanır, hatta ilçeye ulaşımın uzun süre sağlanamadığı zamanlarda olmaktaydı. Fakat günümüzde küresel ısınmadan kaynaklanan iklim değişikliğinden dolayı yağış oranı büyük ölçüde azalmıştır. Yıllık yağış ortalaması metrekarede 492 kg. dır.

Köyümüzde uzunyayla bölgesinde olduğu gibi kayda değer bir bitki örtüsüne rastlanmaz, köy içlerinde ve ev önlerinde bir kaç ağaç (söğüt ve kavak) görülmesine karşın ormanlık alan hiç yok gibidir. Soğuk iklim yapısı nedeniyle ağaç yetişmediği, yetişse bile , büyümesinin uzun süre alması nedeniyle insanlarımızca ilgi gösterilmediği söylenebilir

Ekonomi: Tarım ve Hayvancılık

Köyümüzde yaşayan insanların temel uğraşları tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır Günümüzde tarım ve hayvancılık uğraşının yaygın olduğu köyümüzde bir zamanlar yaygın olarak küçük ve büyük baş hayvancılıkla uğraşmakta idi. Köyde yaklaşık olarak 20.000 küçükbaş 2.000 yakın büyükbaş hayvan bulunmasından dolayı insanlarımız yazın yaylalara çıkarak 3-4 ay buralarda kalırlardı.Fakat günümüzde beslenen hayvan sayısı büyük oranda düşmesinden dolayı yaylaya giden pek kalmamıştır.

Tarımda makinalaşma sonucunda,topraktan sağlanan verimin artmasına karşın, ekilen toprağın sulanamayışı, kış mevsiminin uzun ve soğuk geçmesi, yaz aylarının kısa olması nedeniyle topraktan yeterli verimin sağlanamadığı söylenebilir. Toprağın verimsizliğine neden olan bir diğer etken ise, yükseltinin bazı noktalarda 1700 metreye kadar ulaşmasıdır. Köyümüzde ekilen tarım ürünleri sınırlıdır. Bu tarım ürünleri buğday,arpa ve çavdardır. Yılda bir kez ürün alınabilen bölgede ekilebilir topraklar dönüşümlü olarak nadasa bırakılmaktadır. Köyümüzde kayda değer başkaca bir üretimde bulunmamaktadır. Meyve ve sebze yetiştiriciliği iklim koşulları nedeniyle yok denecek kadar azdır. İnsanlarımız yaz aylarında kışın, hayvanların yiyeceğini depolar, yaz aylarında hayvanların beslenme ihtiyacı geniş otlak ve meralarda kolay şekilde karşılanır.

Hayvansal ürünlerin üretilmesi ve değerlendirilmesi küçük düzeyde kurulan işletmelerde gerçekleştirilmektedir. Mandıra olarak adlandırılan bu işletmeler yaz aylarında köylerden her gün topladıkları sütleri süt ürünlerine dönüştürerek pazarlamaktadır. Köyde T. Kalkınma Vakfı’na ait süt işleme tesisi bulunmaktadır ve günlük 40 Ton süt işleme kapasitesine sahiptir. Köylülerimiz besledikleri hayvanlardan elde ettikleri süt,yağ,peynir,et ve yün benzeri şeylerin kendi ihtiyaçları olan kısmını ayırarak geri kalan fazlasını satmaktadırlar.Bir zamanlar genç kızlarımız en büyük gelir kaynağı olan El halıcılığı ise gerekli ilginin gösterilmemesi nedeniyle kaybolmaya yüz tutmuştur

Köyümüzde ayrıca Tarım Kredi Kooperatifi bulunmaktadır. Köylülerimizin Gübre ve Tarımsal Makine ihtiyaçlarını karşılamaktadır.

Ulaşım: Köyümüz Pınarbaşı ilçesine 23 KM Kayseri iline 130 KM uzaklıktadır. Her gün Pınarbaşı’na ve Kayseri’ye Otobüs ile gidilebilmektedir.

Köyümüz Uzunyayla’da Dörtyol konumunda bulunduğundan dolayı her yere ulaşım kolaylıkla sağlanmaktadır. Kaynar ile Şarkışla arasında yer olan 50 KM’lik yol Kayseri Valisi Sayın Nihat Canpolat tarafından 2003 yılında yaptırılmış olup ,Kaynar –Pınarbaşı arasındaki yol daha önceden Karayoları tarafından yapılmıştır. Fakat zamanla Pınarbaşı Halitbeyören arasındaki yol kullanılamaz hale gelmiştir. Bu yıl içinde karayolları tarafından onarılmaya başlanmış olup yapımı tamamlandığı zaman köyümüz daha işlek haline gelmesi söz konusudur.

 

 


Kaynar Kasabası Web Sitesi

 


Yorum Ekle