Kitap

Abaza Halkının Masalları

Abaza Halkının MasallarıAbaza halkının sözlü şiir geleneği, masalları, sözlü edebiyatı ve folklorik ürünleri, diğer komşu Kafkas halklarında olduğu gibi, çok değişik türlerden (janrlardan) oluşmaktadır. “Nartlar” adlı epos, atasözleri, bilmeceler, söylenceler ve masallar bu zenginliği oluşturmaktadır.

Folklorun derinliklerine ulaşmak genelde çok zordur. Halkın ürettiği folkloru incelerken bir türün, bir halkın folklorunda daha çok yer alırken, diğer bir türün ise aynı kültürde daha az bulunduğu; folklorların tür açısından eşit ağır-lıkta olmadıkları, farklı janrları içerdikleri görülür. Örneğin, Abaza folklorunda şarkılar azdır. Hatta yok denecek kadar azdır. “Çift Sürme Şarkısı (Rareyta)”, “Khına Kızı Minat” gibi birkaç şarkı kalmıştır. Bugünkü folklorumuz günümüze ulaşana dek birçok öğelerini yitirmiş ve içinden çok şey eksilmiştir. Halkımız birçok kültürel biçimi unutmuştur. İşte bu nedenledir ki halk edebiyatımızda bazı türler azalmıştır. Bu azalmanın kuşkusuz başka nedenleri de vardır.

Folklorun içinde nazım biçimi ile yer alan türler daha belirgin ve canlı-dır. Bu türlerin kurallarının belirgin oluşu (şiir türü yapıtlar) bu yapıtların unutulmasını engellemiştir. Bu türler sözlü söyleyiş biçimi içerisinde pe-kişmiştir. İşte bu şekilde zenginleşen Abaza folklorunun içerisinde de kimi uyuşmazlıklara, karmaşaya rastlamak olasıdır. Yukarıda da açıkladığımız gibi dilimizde şarkılar yaşamadı. Oysa bu şarkılar nazım kuralları ile oluşmuştu. Ayrı ayrı makamları da vardı. Günümüze ulaşan Abaza “Çift Sürme Şarkısı (Rareyta)”, “Khına yıpha Minat (Kına kızı Minat)”, yağmur duası olan “Dziwara” ve birkaç şarkının yaşama şansı, kendilerine özgü şiir kurallarından, müzikalitelerinden ve makamlarından kaynaklanmaktadır.

Abaza folklorunun içerisinde yaşama yönelik her türlü şarkı vardır. Her üretimin karşılığı olan emek şarkıları vardır. Keza, mitolojide tanrılar panteonunda da aynı özelliği bulmak olasıdır.

Abaza şarkılarının unutuluşunun nedenleri şudur ya da budur, biçiminde yaklaşımlar olabilir. ...

 

Yazar: Vladimir Meremkul  

Çev: Özdemir Özbay

Yıl: 2012


 469,    26  Şub  2014 ,   Kitap

Yorum yapın

Cerkesya.Org

Cerkesya.org Çerkesler ve Kafkasya hakkında güncel haberler, Çerkes Kültürü ile ilgili her türlü görsel ve yazılı materyallerin bir arada bulunduğu, Çerkes Kültürünü gelecek nesillere aktarmayı amaç edinmiş hiç bir kurum ve kuruluşla bağı olmayan sadece Kuzey Kafkasya Halklarına taraf bir portaldır.